CUỘC ĐỜI NHƯ RƯỢU VANG

Phạm Lữ Ân từng nói: “…Cuộc đời ta cũng như rượu vang vậy. Có những loại vài tháng là uống được. Nhưng cũng có loại phải lưu giữ rất nhiều năm để đạt độ chín cần thiết. Điều quan trọng không phải là sớm hay là muộn, mà là đúng lúc. Bởi mọi thứ đều có thời điểm của riêng mình. Vị rượu ngon chính là phần thưởng của tháng năm…”. Có lẽ nhà văn ấy nói đúng. Khi chính tôi, nếu không bị tai nạn nằm một chỗ tôi sẽ không bao giờ ngắm kĩ  vợ mình và cảm nhận đầy đủ tình yêu của cô ấy dành cho tôi lớn đến vậy!

Tôi đã từng ngắm nhìn say mê rất nhiều cô gái…

Tôi không phải là một người đàn ông đào hoa nhưng cũng như bất cứ gã trai nào, tôi cũng ngẩn ngơ trước một khuôn mặt, dáng hình của cô gái đẹp. Buổi sáng đi làm, các cô gái lướt qua tôi mùi nước hoa phảng phất quyến rũ, chiếc gáy trắng cao cao thon thon, chiếc eo nhỏ… Dáng hình ngọt ngào ấy trong bộ quần áo hợp thời trang khiến tôi tưởng tượng “ Giá cô ấy ngồi sau xe tôi, khuôn mặt xinh đẹp chạm gần mặt mình thì sung sướng biết mấy…”. Phụ nữ ngày càng đẹp hơn lên thì phải, tất cả đều nuột nà, mềm mại, trắng trẻo, mi cong, chân dài… Đến cơ quan, xung quanh tôi cũng là những người con gái đẹp. Họ thơm phức, giao tiếp bặt thiệp, giọng nói dịu dàng. Tôi từng tơ tưởng sẽ có “ những phút ngoài chồng ngoài vợ” với một trong những cô gái ấy.

Cái đẹp luôn cuốn hút khiến người ta ngất ngây và nẩy sinh rất nhiều khát muốn mà đôi khi khó lòng cưỡng qua được cảm xúc trỗi dậy trong lòng. Quả thực những lúc ấy, hình ảnh vợ tôi hoàn toàn biến mất để nhường chỗ cho sự tưởng tượng hoặc kế hoạch tiếp cận và chinh phục người đẹp mà tôi đang để ý.

Ngắm vợ thật lâu khi không thể ngắm nhìn các cô gái khác…

Trong một lần quá chén với bạn bè về khuya, tôi đã tông thẳng xe vào giải phân cách đường, kết quả là bị gẫy chân và gẫy sương sườn. Vợ tôi tức tốc đến bệnh viện sau khi nghe cuộc điện thoại từ một người tốt bụng báo tin. Khác với vẻ uỷ mị, yếu đuối thường ngày, cô ấy thật nhanh nhẹn, mạnh mẽ và tháo vác khi một mình lo tất cả mọi thứ: vừa chăm sóc chu toàn hai cô con gái, vừa sắp xếp công việc ở cơ quan mà vẫn lo lắng chồng chu đáo ở bệnh viện. Bác sĩ bảo cơ hội đi lại bình thường chỉ có 30%, điều đó đả kích tôi ghê gớm khi 70% còn lại tôi có nguy cơ là một phế nhân. Tôi trở nên cáu gắt vô cớ, vợ tôi vờ như không nghe thấy, vẫn dịu ngọt an ủi, thỉnh thoảng còn nói về dự định mùa hè sắp tới chắc chắn chân tôi sẽ khỏi và cả nhà sẽ đi du lịch.

Khi xuất viện, chân tôi vẫn chưa đi lại bình thường được, giúp tôi di chuyển là chiếc nạng gỗ. Cô ấy xin nghỉ phép để ở nhà chăm sóc tôi và hai con. Trong khi hy vọng trở lại đôi chân khoẻ mạnh trước kia của tôi tắt ngúm thì ngược lại, cô ấy quả quyết: “ Chỉ cần chịu khó tập luyện anh nhất định sẽ khoẻ mạnh trước mùa hè…”. Vợ thành chiếc nạng cho tôi, dìu tôi tập đi, lau mồ hôi trên mặt và nấu những chén thuốc nam cô ấy đi cắt ở một ông thầy lang nổi tiếng. Khi em khẽ nắn bóp bàn chân cho tôi, tôi mới nhận ra bàn tay ấy gầy guộc, đầy gân xanh. Nó thô ráp, sạm mầu, đốt ngón tay to… Lần đầu tiên tôi nhận ra vợ tôi đang mặc một chiếc áo rất cũ, lỗi mốt…Vợ tôi không đẹp như những người phụ nữ tôi từng gặp ngẩn ngơ nhìn…  Nhưng người phụ nữ gày gò và không đẹp ấy là mẹ của hai đứa con tôi, đảm đang ngày hai bữa cơm ngon và hàng tá việc không tên trong nhà, chuyện bên nội bên ngoại cô ấy đều lo chu tất. Khi tôi lướt vi vu trên phố ngắm tấm lưng ong, say nắng đôi mắt đẹp của người phụ nữ khác thì em ngược xuôi đưa đón con, làm lụng mọi việc. Và giờ đây khi tôi không thể di chuyển bằng đôi chân của chính mình thì em lại dìu tôi tập đi, hy sinh mọi thứ vì tôi bằng trái tim bao dung người vợ.

Bất giác cổ tôi nghẹn ắng, mắt cay xè khi ngắm nhìn em…vợ tôi… Em trở nên đẹp lạ kỳ trong cảm nhận của tôi. Dù da em không trắng, mũi không cao, mắt không to, chân không dài…Một cảm giác yêu thương xen lẫn hối hận tràn đến…

Hẳn rồi, tôi sẽ tập đi bằng đôi chân của vợ. Chắc chắn rằng tôi sẽ đi lại trước mùa hè. Kỳ nghỉ của cả gia đình sẽ là tuần trăng mật thứ hai của vợ chồng tôi.

Nguyễn Thị Việt Hà

Báo PNVN Cuối Tuần số 38/12 (20.9/2012)

Bao nhiêu lần được mắc sai lầm

( Truyện ngắn )

     Tự nhiên cô cảm thấy cuộc sống với anh tẻ nhạt, chẳng có điều gì khiến cô thiết tha yêu anh. Từng ngày trôi qua, vẫn sự chiều chuộng, chăm sóc của anh, vẫn sự tôn trọng đầy khách khí anh dành cho cô mỗi ngày,  đều đặn. Tự nhiên cô muốn nổi loạn. Sự bình yên quá đỗi trong ngôi nhà mình khiến cô ngột ngạt. Cô muốn có một cuộc sống khác. Cuộc sống đầy màu sắc, một người chồng tài giỏi hơn cô, có thể làm cô khâm phục, ngưỡng mộ. Chứ không phải là một người chồng hiền hiền, không bao giờ biết tranh luận với vợ bất cứ vấn đề gì, không bao giờ nhớ nổi ngày lễ, sinh nhật của vợ để mua dù chỉ một bông hoa để tặng.

     Buổi chiều, anh đi làm chưa về, cô soạn một ít đồ và để lại một mảnh giấy: “ Em đi Lâm Đồng chơi ít bữa. Đồ ăn trong một tuần em đã chuẩn bị sẵn. Đừng gọi điện cho em.” Và cứ thế cô đi. Cô có một người bạn là thầy tu, tên Trọng Tín. Lần nào về Lâm Đồng cô cũng tranh thủ ghé thăm Tín. Tín là sản phẩm của một mối tình ngang trái bị hai gia đình cản ngăn . Sau này ba của Tín đi tu và trở thành trụ trì chùa Khánh Lâm, còn mẹ Tín thì em không nghe Tín nhắc đến. Tín rất đẹp, học giỏi, lấy vợ sau 24 giờ quen biết khi cậu ấy đang học lớp 12 và bị vợ bỏ sau 12 tháng chung sống. Sau đó  buồn tình, Tín cắt tóc đi tu  rồi không lâu sau hoàn tục, rồi lại xuống tóc lần hai gởi thân vào chùa cho tới giờ . Cô hỏi:

-                                 Sao Tín phải đi tu rồi hoàn tục rồi thoát tục? .

Tín trả lời cô, giọng nói cậu ấy nhẹ hẩng tợ như không nói :

-                                 Lần thứ nhất là trốn thực tại, lần thứ hai là nghiệp tu.

Tín lại bảo :

-                                 Kiểu người như Hà My gian nan lắm, lận đận nhiều nhưng mùi đời còn nồng nàn  liệu mà tiết chế không thì khổ cứ ám mãi vào thân”.

Tín không bao giờ hỏi thời gian qua cô sống ra sao, cậu ấy nói  :

-                                 Hà My  còn tới tận chốn này thăm Tín thì có nghĩa cuộc sống của cậu còn tạm chấp nhận được, có gì phải hỏi .

Cô về.  Tín dúi vào tay cô cuốn kinh phật  và mấy trái sầu riêng mới rụng. Đêm cao nguyên rét tê tái, cô ngỡ mình chẳng có gia đình, ngỡ mình cô độc nhất thế gian. Hóa ra không phải, một mình Tín trong ngôi chùa khuất sau núi, tách biệt hẳn với cuộc sống sôi động bên ngoài, xung quanh  cậu ấy chỉ có những tiếng tụng kinh đều đặn, tiếng chuông chùa vang vang lạnh lẽo, tiếng gió hú vô hồn đêm đêm…Mấy câu nói của Tín làm cô suy nghĩ nhiều … Cô không như Tín , không có nghiệp tu , không thể cứ thế chôn mình trong  chốn yên tĩnh vì cô còn rất nhiều ràng buộc, rất nhiều ân tình trước  sau  buộc mình đền trả, rất nhiều nơ nần trong cõi đời chẳng mấy bình yên của em.

 Hôm cô đến chào từ biệt Tín để trở về Cà Mau, Tín bảo cô đợi. Lát sau Tín trao cô lọ sành, bảo cô hãy ôm chặt đi rồi bình tĩnh nghe Tín nói. Tín bảo:

-  Đó là cốt của Đặng Minh , cậu ấy bị mất sau một tai nạn  tại đèo Bảo Lộc.

 Nghe Tín nói mà em rụng rời tay chân. Ôm chặt lọ cốt của Minh cô bật khóc. Cô đang ôm chặt cậu ấy đấy ư?. Cậu ấy chỉ còn lại có thế này thôi ư?. Vì sao nên nông nổi?. Run run, cô trao lọ cốt cho Tín . Tín nói gì đó rất nhiều về hư hư thực thực, sắc sắc không không . Cô không nghe rõ ngọn  ngành  chỉ thấy thấp thoáng hình ảnh Minh rạng rỡ khi nhận giải nhất kỳ thi học sinh giỏi môn Toán tỉnh Lâm Đồng. Thế đấy , khi mất đi con người ta trở nên nhỏ bé thế này đây ! Chỉ vừa  một cái lọ ! Hẳn rằng khi còn sống cậu ấy sẽ chẳng thể hình dung được cậu ấy sẽ cùng Tín ngày ngày bình yên trong tiếng kinh kệ  trong một ngôi chùa giữa vườn sầu riêng , Minh còn quá trẻ…Tín và cô thả bộ trong vườn sầu riêng mát rượi. Cô lặng im không nói. Nỗi bàng hoàng xúc động từ lúc ôm lọ cốt của Minh vẫn còn nguyên trong cô. Giong nói trầm trầm của Tín lẫn vào trong gió :

 - Hà  My về, đừng đa đoan nữa. Sống với những gì mình có, ấy đã là hạnh phúc. Rồi ai cũng trở về với cõi Phật. Cũng như Đặng Minh, cậu ấy cũng đã yên tĩnh trong cõi mênh mênh mang mang chờ kiếp  luân hồi. Hà My phải có đủ tâm để hổ thẹn và cầu tiến mới mong sám hối, thoát kiếp đa đoan. Đứng trên bờ biển thấy toàn biển đều là sóng, bởi cơn gió mạnh, người ta ngơ ngác không biết làm sao tìm ra nước biển. Nếu đây là sóng thì nước biển ở đâu? Những lượn sóng đuổi nhau lặn hụp hò hét ầm ĩ, mặt biển là những cái biến động ấy sao? Người sáng suốt nghe thế, họ bảo: Chính sóng ấy tức là nước, cái biến động kia chỉ là hiện tượng của mặt biển tĩnh lặng. Hay ngay nơi sóng, chúng ta nhận ra nước, trên cái biến động biết được thể tịch.

Cô  không hiểu hết những gì Tín muốn nói cùng cô, chỉ lờ mờ nhận ra Tín nhắc nhở cô sống yên phận hơn, đừng tự huyễn bản thân hoặc làm khổ chính mình…

***

       Cô về. Ám ảnh mãi những điều Tín nói, ám ảnh mãi lọ cốt lạnh lẽo của Minh. Tự nhiên cô thấy mình ích kỷ, em tự gieo nỗi bất hạnh cho mình, tự làm cho đời mình gieo neo , lận đận. Tự cô treo giá hạnh phúc của mình. Mà hạnh phúc là gì nhỉ?. Với người này thì thật giản dị, cụ thể; Với người kia lại mơ hồ như một giấc mộng .Ở đời kể cũng lạ, cái mình ra sức gìn giữ thì tự nhiên tuột khỏi tay, đuổi theo muốn hụt hơi mà vẫn không sao giữ lại được; Cái mình thờ ơ , không biết quý trọng thì bền bỉ bên mình .Nghĩ mà rưng rưng nước mắt …Đời người như dòng sông, khi trong khi đục, lúc phẳng lặng, lúc sóng trào. Ngày quần quật bươn trãi với cuộc sống bộn bề bao nồi gian lao. Đêm ngả mình xuống giường khép  mi lại mà nghẹn ngào lăn đôi dòng lệ tủi. Cô tự hỏi: “cuộc đời cho phép chúng ta bao nhiêu lần mắc phải sai lầm và có bao nhiêu cơ hội để chúng ta sửa chữa những sai lầm ấy?.”.

      Cô lại trở về với anh. Không trách một lời, anh hiền hòa nắm chặt tay cô hỏi:

 - Chuyến du lịch vừa rồi có làm em vui không?. Nhớ em quá không biết làm sao, định gọi điện thoại hoặc cứ thế lên Lâm Đồng tìm em nhưng biết em đang giận nên đành nín thinh. Em về là tốt rồi.

  Cô thả mình xuống nệm khép mắt lại, hững hờ trả lời :

-                                 Em muốn  ngủ .

Rất lâu. Hình như cô ngủ mê man suốt cả buổi. Khi tỉnh dậy thấy anh đang lo lắng nhìn cô, trên trán là chiếc khăn nhúng nước nóng để hạ sốt.

  - Em sốt, anh lo quá! Đang ở Cao Nguyên lạnh về Miền Tây nóng bức lại cảm phải không?

Bàn tay anh ấm nóng nắm chặt tay cô, lồng ngực anh vững trãi để cô tựa vào, đôi mắt anh chứa chan yêu thương nhìn cô trìu mến, giọng nói của anh dịu dàng quá đỗi. Anh nâng cô dậy rồi ép em uống hết ly sữa.

-                                 Đừng ngủ nữa em. Anh…”..

Anh ngập ngừng kéo em dậy bước ra ngoài.

  -  Ra ngoài với anh. Em đi có mấy ngày, nhớ em không biết làm gì anh đành tưới nước cho mấy khóm hoa em trồng ở hiên nhà. Lạ lắm, tự nhiên bọn hắn nở rộ khi em vừa về tới nhà. Chẳng bao giờ anh chú ý đến bọn hắn, thế mà vắng em, anh chăm sóc mấy khóm hoa…

Cô  không nhìn khóm hoa mà lặng thinh nghe anh nói, khuôn mặt hiền hiền của anh bừng sáng niềm vui. Xúc động, cô nép vào anh, mấy khóm hoa rung rinh dưới chân toả hương dìu dịu. Anh lướt nhẹ môi sau gáy cô,  vòng tay anh ôm trọn lấy em, anh khẽ nói :

   -  Xin lỗi em vì anh đã để em thấy cuộc sống bọn mình tẻ nhạt. Xin lỗi em vì anh đã yêu thương em chưa đủ để em giận dỗi bỏ anh đi.

.Cô  đăm đắm nhìn anh, phố phường về đêm vẫn đông đúc người qua lại. Ngả đầu vào vai anh, cô nghe trái tim mình thổn thức, nhận ra hạnh phúc của cô chính là anh, giản dị thôi mà thuỷ chung, bền vững. Anh bỗng nâng cô  lên bằng đôi tay vam vỡ, làn môi chạm làn môi, rồi đê mê quấn chặt …

Nguyễn Thị Việt Hà.

Thế giới phụ nữ - Số báo: 38/12 - Ngày phát hành: 24/9/2012

MỘT BÓNG THUYỀN KHÔNG, ĐỌC VÀ NGẪM

Bài viết được đăng trên trang chủ

Nhà văn Lê Đình Trường giao lưu với người dân ở Đà Lạt

“ Hãy còn mưa lất phất trên mọi con đường. Trời mờ sắc xám tro. Khi đi ngang tượng đài Hải Đăng, tôi thấy người đàn bà mất trí đang ngồi nấp trong lùm cây - bà ta gí thanh củi vào hòn lửa thổi. Khói bùng lên mù mịt. Hầu như đêm nào bà cũng trở về nơi đó, đốt lửa, rồi hơ bàn tay trên ngọn khói. Bỗng, trong tôi, có một sự khát thèm đến rồ dại không kềm giữ được - tôi dừng lại chỗ cái thân xác như một đống lá chuối khô mục ấy. Tôi nghiêng mình xuống và bật ra tiếng ho...

 Bà ta ngẩng lên, thấy trên môi tôi có điếu thuốc chưa đốt, bà giơ thanh củi lên. Tôi đưa bàn tay chạm nhẹ vào thanh củi, cúi mặt đốt thuốc. Qua ánh sáng của than hồng, trong làn khói, đôi mắt bà như đang chìm sâu đáy nước”.

( Trích truyện ngắn HƠ TAY TRÊN NGỌN KHÓI)

Tôi lại theo lối dông dài zích zắc của kẻ đang bí từ diễn đạt để kể lể một chuyện chẳng mấy liên quan đến đoạn văn đẹp tôi vừa chép lại ở trên. Xin đừng bảo tôi vẽ chuyện khi nói rằng khi tôi đã thấm thía “ Một bóng thuyền không” tựa như cách ấy, tuy không lâu đến vậy nhưng cũng phải mất một năm sau khi đã đọc nhiều lần. Để rồi chính tôi xuôi trên một chiếc thuyền chở đầy chiếc bóng cô đơn của từng trang truyện. Rồi rất từ từ chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những câu văn cẩn trọng không dành cho người đọc dễ tính của nhà văn Lê Đình Trường.

Đó là một đứa bé tật nguyền cô độc trong giấc mơ bay lên từ đôi cánh gẫy bẩm sinh, sản phẩm của trò đùa tạo hoá khi nó được tạo ra từ đôi vợ chồng đẹp một cách hoàn hảo. Họ đã lao vào nhau bằng cách cổ xưa nhất như khi E va và A đam lần đầu ăn trái cấm. Để kỉ niệm cho sự đắm say người chồng đã “ cụ thể hoá những rung động thầm kín” rồi nhận ra đó thật là một điều vô sỉ. Đám cháy của cây cột khắc vết vô sỉ ấy tạo thành vòng tròn quái dị quăng người đàn ông và người đàn bà về hai phía rồi nổi cơn thịnh nộ lên thân thể đứa bé ( Khoả thân màu xám ). Một ông nhà văn có tất cả Tình Yêu – Văn Chương - Quyền Lực bỗng chốc trong sự hỗn mang dữ dằn nhận ra điều đã từng tồn tại thực ra không tồn tại ( Viết cho một nhà văn ). Thầy giáo với vỏ bọc mô phạm nhưng trầy trụa, bất lực, nổi loạn với lớp học dị dạng, thiếu phụ trong ngôi nhà không có đàn ông cùng hai con, cô học trò nói ngọng, thằng khùng khoả thân, ả điếm cuối mùa son phấn… Tất cả họ, từng người một tô khít khối cô đơn đặc quách rồi bung vỡ để đến một điểm tựa vô hình. ( Điểm tựa trắng )… Những phận người được điêu khắc và hiện ra rõ từng nét quằn quại, chấn thương trong cô đơn. Khi đọc xong “ Bức khoả thân màu xám” tôi mệt mỏi, đến “ Điểm tựa trắng” thì rã rời…Một sự ám ảnh nào đó tựa như lời nguyền. Hình nhân cô độc, bi đát đầy suy tưởng trên một hành trình khắc khoải nhưng cũng có những câu chuyện đầy lãng mạn. Đó là câu chuyện của vị nha sĩ già và cô gái đẹp công tác ở xưởng cưa với vết sẹo trên cánh tay còn mảnh đạn bên trong. Truyện diễn ra với tiết tấu chậm, đôi khi mang lại cảm giác khó phân biệt đâu là điều đang diễn ra trong không gian truyện, đâu là trong hồi tưởng của vị nha sĩ kia. Như cái tên của mình: “ Vẻ đẹp”, truyện toát lên vẻ đẹp tâm hồn con người trong cảm nhận của vị nha sĩ già. Nó lấp lánh và toàn bích. Những cơn mưa rất đẹp trong câu chuyện mang dáng dấp tự truyện của nhà văn “ Hơ tay trên ngọn khói”. Có rất nhiều đoạn trong truyện nếu tách ra sẽ thành truyện rất ngắn tuyệt hay. Đó là chi tiết người thầy giáo cùng học trò dừng chân bên tủ bán thuốc lá của cô bé nghèo nhất trong số những người bán. Đó là chi tiết thầy giáo khát thèm ngọn khói vô ưu của người đàn bà mất trí. Người đàn bà với thói quen không thể bỏ mỗi đêm đốt lửa hơ tay trên ngọn khói với vẻ an nhiên đến mức như chẳng điều gì phá vỡ được điều đó. Có lẽ, theo thiển nghĩ của tôi, trường đoạn đó là điểm nhấn đẹp để có cái tên rất thơ cho truyện ngắn này. Cuối cùng là chi tiết bé Quỳnh, con gái thầy giáo trao chiếc bong bóng cho gã hủi. Nước mắt loang loáng trên gương mặt gã khiến gã Người hơn bao giờ hết còn bé Quỳnh đẹp lộng lẫy như một thiên sứ trong sự vui mừng xen lẫn cảm động của tôi khi đọc đến đoạn ấy. Mưa khắp không gian truyện. Ban đầu là tiếng mưa vang động khiến tiếng thầy giáo mờ đi và ngực như mòn ở đầu câu chuyện. Vẫn cơn mưa ấy đổ ướt sũng cô bé nghèo bên tủ thuốc lá và nhẹ đi, lất phất  rơi  rất nhân hậu với người đàn bà mất trí… Với “Một bóng thuyền không” cuộc sống dữ dội hơn những gì ta tưởng. Câu chuyện xoay quanh những biến động dữ dội của nhân vật “ Tôi” mà ngay từ đầu anh ta đã dè dặt thú nhận sự ‘ dị tật tâm hồn’ và khát khao được bay nhảy thoát kiếp quẩn quanh. Anh ta chính thức đào tẩu khỏi khuôn phép nhàm chán của một công chức hoàn toàn vô thức đi theo tiếng gọi của bản năng với Hường, một phụ nữ goá chồng sống trên chiếc thuyền nhỏ. Trường đoạn cưỡng cơn sóng dữ cũng lại trong một cơn mưa lớn. Có vài trường đoạn sex. Không giống như các truyện ngắn của các cây viết trẻ bây giờ, sex phơi bày sự phồn thực, bản năng thậm chí nhớm nhúa hoặc cải lương quá mức. Sex trong “ Một bóng thuyền không” được môt tả một cách tinh tế, kín đáo, đầy sức mạnh qua ngôn ngữ được chọn lọc mang tính hàn lâm. Nhân vật Tôi ngộ ra rất nhiều điều từ chiếc thuyền nhỏ bé của người đàn bà goá kia. Thân phận con người trên sông nước, tự do và tù túng, tình dục và cô đơn, bình yên và bất an, khát thèm và nhàm chán… Tất cả đều sóng đôi tồn tại trong cùng một tâm hồn đã tự nhận mình dị tật. Từ chỗ thu động, chậm chạp với sông nước anh ta trở nên sung mãn và bản lĩnh. Đến mùi của thân thể là mùi của thuốc lá, muối biển, phù sa và mùi của thú hoang. Cuộc cách mạng nào cũng đến hồi thoái trào, khát khao cách đây không lâu của Tôi muốn thoát khỏi bậc đàn anh, một người thầy cai quản anh ta từ khi 15 tuổi để đến thế giới bên ngoài tự dưng như bọt sóng mà dần tan mất. Sự quyến rũ từ thân thể ngồn ngộn sức sống của Hường không còn đủ sức níu giữ một người đang âm thầm tìm kiếm con đường trở về. Từ giấc mơ về những cơn say của cốc bia đường phố, đến những điều quàng xiên như từ kiếp trước đều mang màu sắc thị thành thì Tôi đã thực sự trở về xuât phát điểm đầu tiên trước khi gặp Hường.  Có điều mọi sự cảm nhận về Hường của Tôi đã khác xưa. Và rồi Hường đưa anh ta trở về  “ ngồi trên một tảng xi măng, mặt hướng về dòng sông. Sau lưng tôi oà lên ánh sáng đèn điện, tiếng động xe cộ bừng lên, vun vút…”. Một bóng thuyền không chông chênh trên sông. Có lẽ anh ta sẽ nghĩ: ‘ Hết rồi, đứng dậy, đi đi thôi…”.

 Vậy là từ “ Bức khoả thân màu xám” cho đến “ Một bóng thuyền không”... ta nhận thấy nhiều nhân vật trong tác phẩm của họ đã phải sống trong một tâm trạng cô đơn khủng khiếp. Họ đều là những sinh linh cô độc, họ khép mình trước thế giới, tự dựng nên những hàng rào tâm lý, tự buộc mình cách ly với cộng đồng, luẩn quẩn trong những ẩn ức bí ẩn không dễ gì giải tỏa. Một nỗi bất an ngấm ngầm nào đó luôn tồn tại. Những lời kể lể dài dòng ở phần đầu bài viết này về “ Trăm năm cô đơn” chỉ muốn lý giải cho những cảm xúc ban đầu của tôi về “ Một bóng thuyền không” để rồi đúng một năm sau, khi cầm trên tay tập truyện được trình bày rất đẹp, tôi lại ngộ ra những vẻ đẹp khác từ những trang văn của anh.

Như tôi đã nói, hết sức cảm tính theo cá nhân tôi, văn chương Lê Đình Trường không dành cho những người có quá ít thời gian để đọc. Anh buộc người đọc phải đọc thật chậm bằng lối viết cẩn trọng như nghệ nhân uốn cây cảnh, buộc người ta phải nhíu mày suy nghĩ  để rồi chiêm nghiệm ra một điều gì đó. Anh viết với thái độ nghiêm cẩn như lối trò chuyện nhỏ nhẹ, chừng mực, tế nhị hàng ngày của mình. Văn chương anh đẹp, vẻ đẹp của phương diện thể hiện, tình tiết, nội dung, cấu tứ. Vẻ đẹp ấy lặng lẽ nhưng bền vững và sắc nét tựa như anh đang khắc từng nét chữ của mình. Viết là một đam mê nhân văn, là sống - với đời và khát vọng cải thiện cuộc đời này cho hoàn hảo hơn. Lê Đình Trường đơn giản hơn khi nói: “ Nghề văn cho tôi sống thật trọn vẹn với nội tâm của chính mình, cho tôi thấu hiểu và chia sẻ đời sống tha nhân”.

Tôi không đủ khả năng làm công việc của một nhà phê bình chỉ là những cảm nhận của một người đọc bình thường như bao nhiêu người đọc khác. Có lẽ tôi cũng đang đi về phía mưa, lạnh và cô đơn để khát thèm ngọn khói ấm áp của người đàn bà điên kia, an nhiên và hạnh phúc, hạnh phúc trong thế giới vô ưu của mình.

Nguyễn Thị Việt Hà

P/s: Bài đã xuất bản trên tạp chí Văn Nghệ Cà Mau

Nguyễn Thị Việt Hà

Chỉnh sửa Chỉnh sửa EM TRẦM MÌNH TRÊN VẾT TÍCH CỦA TÌNH YÊU

Em không còn khóc được
Nước mắt đã vắt khô khi người ta bán lẻ hạnh phúc ngoài chợ trời
Những mùa khô đi qua, tóc ngả màu, đuôi mắt hằn lên vết chân chim bối rối
Còn ai trông đợi
Trăng đã khuyết rồi
Cứa vào em nỗi nhớ rã rời
Sợi tóc quấn vào nhau khi xưa đau đớn
***
Cơn mê sảng
Nát tan giấc mơ em trang hoàng bằng hoa hồng, ngực non, môi thắm
Nước mắt cũng chia đôi
Nồng nàn xin trả người
Chỉ còn hoang mang, phập phồng nghẹn nấc
Em trầm mình trên vết tích của tình yêu...
07.09.2012
Nguyễn Thị Việt Hà

SÔNG VỠ

SÔNG VỠ

08/09/2012 20:43  |  114 lượt xem

Sóng xô
sông vỡ
đôi bờ...
Sợi hoàng hôn gẫy mịt mờ hoàng hôn
Heo may đợi cúc vàng giòn
Đợi hương ổi chín, đợi cơn mưa chiều
Thu xô quán cóc liêu xiêu
Mùa trôi để lại lời yêu khuyết gầy
" Người ơi để áo lại đây...
Để khuya em đắp gió tây lạnh lùng "
Nguyễn Thị Việt Hà

Trung Thu nào cho em

Tết Trung Thu, trẻ em thường được người lớn mua tặng những chiếc đèn ông sao, được quây quần bên mâm cỗ đón trăng. Nhưng hiện đây đó vẫn còn nhiều em không có đèn ông sao, chẳng bánh nướng, bánh dẻo. Trong dòng người tấp nập đi chơi Trung Thu, các em vẫn len lỏi, lặng lẽ kiếm từng đồng tiền lẻ cho bữa ăn ngày mai…

Những đứa trẻ không có Tết Trung Thu

Trung Thu đang đến rất gần, không khí trên các tuyến phố nhộn nhịp khác thường, trẻ em là những người háo hức hơn cả. Nhưng ở Xóm Củi (huyện Phú Tân), Tết Trung Thu cứ như xa lạ lắm. Ở xóm nghèo trong thị trấn cửa biển này, Trung Thu năm nào cũng vậy, không bánh, không đèn; đêm rằm nghe tiếng trống múa lân, đám trẻ lại rủ nhau chạy đi xem. Xem xong lại lủi thủi quay về...

"Sân chơi” của những đứa trẻ nghèo là gian hàng bán mắm tép nhỏ bé của gia đình.

Lặng lẽ ở một góc đường, có một cô bé gầy gò lặng lẽ bán những trái chuối nướng. Đó là Hồng Nhi (15 tuổi), buổi sáng em đến trường, buổi chiều bưng bếp than hồng nướng chuối bán cho khách đi đường kiếm chút tiền mua gạo. Ba của em mất tích trong cơn bão Linda năm 1997, mẹ đi lấy chồng khác, em sống với bà nội năm nay đã gần 70 tuổi.

Nhi thỏ thẻ: “Nhìn các bạn chuẩn bị đón Trung Thu mà em thèm. Từ nhỏ tới giờ em chưa bao giờ có chiếc đèn lồng. Em cũng thèm mùi bánh nướng, bánh dẻo lắm nhưng một cái bánh bằng tiền 2 kg gạo, đủ để em với bà nội ăn 3 ngày. Tiếc lắm nên không dám mua…”, nhanh tay đảo những trái chuối liên tục trên than nóng, đôi mắt em len lén nhìn những đứa trẻ hớn hở theo ba mẹ, ông bà đứng chọn đủ thứ đồ chơi ở tiệm gần bên.

Em Thúy (8 tuổi)  bán bánh bò bên cạnh, ngậm ngùi kể: “Năm nào sau Tết Trung Thu, tụi em cũng lượm được một số đồ chơi do các bạn bỏ đi, nhiều món còn rất mới và đẹp. Chúng em đón Trung Thu trễ hơn người ta một chút cũng không sao…”.  

Trong ký ức của Nhi, của Thúy, của các bạn nhỏ khó khăn, Tết Trung Thu chỉ là trăng sáng, trời trong, với giấc mơ được gặp chị Hằng, chú Cuội. Một cái Tết Trung Thu không đèn, không bánh, không đồ chơi dường như đã trở thành đương nhiên đối với những đứa trẻ ở xóm nghèo này.

Cậu bé có nước da đen nhẻm khoảng 11 tuổi, trên tay là chùm bong bóng không ngớt lời mời chào khách đi đường. Cậu bé tên Toàn, ở Quảng Nam, theo anh chị vào TP Cà Mau kiếm sống, tâm sự: “Em mồ côi cha mẹ từ khi lọt lòng, từ nhỏ đã theo các anh chị cùng quê tha hương kiếm sống”.

Mắt cậu bé chợt ướt sũng: “Từ bé đến giờ em chưa từng được ai tặng đồ chơi ngày Trung Thu, em cũng thích có đồ chơi như các bạn để đón trăng rằm, nhưng đi bán hàng thế này cả ngày tiền công không đủ ăn thì tiền đâu để mua đồ chơi nữa”.

Mỗi trái bong bóng lời được 1.000-2.000 đồng, nên nếu đắt hàng thì cũng có ngày kiếm được chừng 50.000 đồng, nhưng ngày ít thì đôi ba chục ngàn cũng khó.

Lầm lũi ngồi ở một góc đường Lưu Tấn Tài (TP Cà Mau) bán những trái cóc ổi, em Kim Thê (12 tuổi) buồn buồn nhìn dòng người đi lại. Cô bé chăm chú nhìn vào những chiếc bánh Trung Thu nói: “Em rất muốn được ăn bánh Trung Thu vì từ bé đến giờ em chưa một lần được nếm thử, nghe nói bánh Trung Thu ngon lắm…”.

Khi chúng tôi mua tặng cô bé một chiếc bánh, cô bé giương đôi mắt tròn còn đầy nét thơ ngây lên nhìn chúng tôi ngạc nhiên rồi rối rít cảm ơn. Em cầm chiếc bánh Trung Thu, ngắm nghía rồi thầm thì như nói một mình: “Em sẽ mang chiếc bánh này về chia cho Út Hương, chắc nó mừng lắm…”.

Nỗi lòng cha mẹ nghèo…

Đến ấp Đất Mới, thuộc xã Khánh Hội, chúng tôi mới thấm thía hết sự khổ cực của nhân dân nơi này. Điều đáng ngại là ở xóm này còn có hàng chục căn "nhà không ra nhà", được che chắn bằng nhiều thứ vật liệu, từ tấm ni-lông, mảnh bao, mê bồ, thậm chí đã tróc nóc, trống hoác, chỉ còn bộ khung xiêu vẹo. Đối với những đứa trẻ ở đây, Tết Trung Thu cũng chỉ là cái gì đó rất mờ nhạt. Với các em, Tết Trung Thu chẳng có gì đặc biệt, các em vẫn phải theo cha mẹ tối ngày lênh đênh con nước mưu sinh.

Dưới cái nắng gay gắt như đổ lửa, anh Lâm (thị trấn Sông Đốc, huyện Trần Văn Thời) lau nhanh những giọt mồ hôi đang rơi trên những bao cát anh vừa vác mướn. Nhà nghèo, không có đất đai, cả gia đình sống trên chiếc ghe nhỏ lênh đênh trên sông nước bán đồ khô hoặc ai mướn gì làm nấy.

Ném cái nhìn nặng trĩu đau đáu xuống sông, anh tâm sự: “Cái nghề lênh đênh trên sông nước bạc dữ lắm! Vợ chồng tui nghèo nên con cái cũng có được học hành gì đâu”. Chị Ngọc Hân, vợ anh Lâm, xót xa nói: “Làm còn không đủ ăn thì nói chi đến Trung Thu. Hai đứa con tui nhỏ xíu mà còn phải phụ cha xúc cát mướn kiếm ăn… Tụi tui cũng buồn nhưng biết sao giờ?”.

Lại một cái Tết Trung Thu nữa đang đến gần. Trong lúc ở nhiều nơi người ta đang nhộn nhịp, bày bán đầy món đồ chơi, nhiều đứa trẻ đang được cha mẹ, ông bà hứa hẹn mua cho hết món đồ này đến món đồ khác, thì đâu đó nơi ấp, xóm nhỏ bé, nghèo khó ở Cà Mau, Tết Trung Thu với những đứa trẻ chỉ là những ước muốn xa xôi./.

Bài và ảnh: Nguyễn Thị Việt Hà

 

Câu chuyện của cánh đồng

Nghe bà ngoại than ở quê người ta quy hoạch cánh đồng thành các khu công nghiệp, mở đường, cánh đồng nát bươm toàn khói, giá đất lên cao ngất, chẳng ai thiết gieo trồng gì cứ nhăm nhăm chuyện bán đất, lao xầm xập vào các nhà máy đang cần nhân công. Cánh đồng giờ buồn lắm. Vẫn bốn làng ôm ấp thảm xanh nhưng mặt nhà ai cũng lạnh nhạt quay ra phố. Ngày còn nhỏ, tôi ở với bà, lối đi học là con đường xuyên qua cánh đồng, gió bay rối tóc, mùi cỏ rạ, lúa ngô ướp vào lồng ngực, thơm lắm, nồng nàn lắm chỉ biết cảm nhận mà không sao tả được. Lúa khoai  xanh gối nhau đan xen màu vàng mơ của đậu đỗ sắp đến ngày thu hoạch tạo nên bức hoạ đồng quê thanh thản, gần gũi. Hai bên đê hàng xoan rũ những chùm quả nho nhỏ cho lũ trẻ chọi nhau hoặc chơi ô quan. Sau này người ta mở rộng trải nhựa con đường, hàng xoan bị hạ đi hết, hương cánh đồng vơi bớt. Đường phẳng lì, xe lăn nhanh không vướng cỏ nhưng lại vướng trong lòng tôi sự trơ trụi như thể ai đó vừa đánh cắp một điều gì quý giá lắm.Cánh đồng đâu chỉ là không gian lao động sinh hoạt của người nông dân mà là không gian của tuổi thơ, nơi cất giữ kí ức đẹp đẽ nhất của đời người

( Các em con cậu Đoán ngoài quê của mình...)

Người ta đang ngủ quên trên phố đầy khói bụi, bán mua chen lấn và những đồng tiền mướt mồ hôi. Phố nhỏ, phố lớn, nửa phố nửa quê đang ăn mòn cánh đồng biến cánh đồng bao la nắng gió thành cổ tích. Lớn lên tôi về Miền Tây. Mấy mươi năm trước ở miền Tây này giữa lòng các thị xã còn bạt ngàn lau sậy, đước, mắm, dừa nước, ô rô hoang dại cùng đám choại bò miên man lấn cả nhà, cả phố. Đi xa hơn về các tuyến huyện những dãi rừng nhìn mỏi mắt, cánh đồng mênh mông cò bay mấy lần phải tìm chốn nghỉ. Những người đi mở đất bằng mồ hôi, máu và nước mắt của mình cũng không bao giờ trong ý nghĩ rừng sẽ mất, cánh đồng sẽ nhỏ dần, mảnh đất khát và lúa oằn lại úa vàng… Người nông dân say nắng trên mảnh ruộng của mình, chấp chới nhìn thấy cánh cò trắng phía xa rã cánh sa xuống ruộng, đầm lặng thinh không bóng tăm cá… Cánh đồng miền Tây mơ ước của hàng ngàn di dân từ phía bắc với mơ ước lập nghiệp trên đồng đất “ cò bay thẳng cánh” với đồng lúa trĩu nhánh vàng óng ánh no tròn đầy hạt, niềm vui ngày “ Cúng cơm mới” râm ran lúa thay áo thành hạt gạo trắng ngần, thành chén cơm thơm ngát giờ đang run rẩy những ô, đầm  vô tội vạ để nuôi tôm. Nước mặn tràn vào, lúa cô đơn hạt nhẹ bấc chỏng ngọng lên trời. Cánh đồng im lặng, những đôi tay mệt nhoài ôm cả bó lúa lớn chỉ có đôi ba ngọn nặng hạt….  

Cánh đồng thở dài, lên thành phố thấy lúa thành cây kiểng. Chậu mạ, khay lúa đặt nơi bệ cửa, bàn làm việc hay trên lối đi của khách sạn, nhà hàng. Không hiểu sao thấy tội cho phận lúa muôn đời chung thuỷ vớinông dân được người thành phốlàm thứ mua vui. Tôi chạnh lòng thương cánh đồng Cửu Long Giang ngút ngàn, thương cả cánh đồng be bé của bà tôi bốn làng ôm ấp lấy, thương lời nhắc của mẹ “ Gạo là ngọc, ăn cẩn thận đừng để vãi, dẫm vào tội lắm”… Ngày ấy chúng tôi cứ tưởng có tội là tội với ông thần Nông nhưng mẹ bảo “ Tội là tội với mồ hôi nước mắt của mình…”. Cánh đồng cưu mang cả đất nước những năm đói kém, đi ra chiến trường để bộ đội ta chắc bụng đáng giặc giỏi, nuôi những đứa trẻ tuổi măng non thành giáo sư, tiến sĩ… Dù giàu trí tưởng tượng đến mấy chắc những người nông dân rặt như bà, như mẹ tôi cũng chẳng thể biết có một ngày lúa thành cây kiểng mà người dùng lúa để trang trí đâu biết được rằng lúa phải mọc trên ruộng, trên đồng mới là lúa, lúa phải đi hết một vòng đời để cho hạt mới gọi là lúa chứ chẳng tội nghiệp, cô đơn như những cụm lúa đang được trưng làm đẹp cả đời không biết trổ đòng đòng.

Xót. Khi sân golf, nhà máy, khu chế xuất lấn cánh đồng. Nhưng vẫn hy vọng khi nghe thời sự đất nước mình còn xuất khẩu gạo… Nhưng ĐBSCL đang bị chia cắt thành những ô nhỏ hẹp. Đành rằng thiên nhiên cực kì sòng phẳng khi đổi cả vụ trồng cấy với cả triệu tấn lương thưc để có mùa nước nổi nhưng ở ĐBBăc Bộ  và ĐB Trung Bộ đắp đê biển, đê sông, phù sa không bồi đắp, chưa mưa mặt ruộng trũng hơn cả mặt sông đã ngập thì ĐBCL liệu còn được mấy mùa nước nổi ôn hoà nếu cứ “thái nhỏ đồng bằng”?. Người ta đã nói, đã viết quá nhiều về sự hoán đổi của cây lúa – con tôm ở ĐBCL này. Cánh đồng đang nhỏ hẹp, chuyển màu, gia điệu xanh đang được thay bằng vuông, đầm bạc… Nông dân vẫn thiết tha với đồng ruộng của mình nhưng loay hoay theo nhiều chiều “ dịch chuyển kinh tế”.

Đất giật mình trong cơn khát, những ô vuông kì dị hiện ra choáng hết cả cánh đồng, cột khói bạc, bụi đường xô bồ cong cớn phả lên thảm xanh, lúa oằn mình đổ gục, những ngôi nhà nửa quê nửa phố ngạo nghễ mọc lên… Cánh đồng ứa nước mắt bất lực. Đấy là trong giấc mơ đêm qua tôi gặp…

Nguyễn Thị Việt Hà

“Chợ tình” ba khía

» Cửa sổ văn hóa

Gửi thư    Bản in

“Chợ tình” ba khía Cà Mau

Nguyễn Thị Việt Hà - 07-09-2012 07:47:27 AM

VanVN.Net - Hàng năm, vào mùa nước lên (khoảng từ tháng tám đến tháng mười Âm lịch), ở Cà Mau ba khía từ những hang ổ dày đặc dưới gốc đước, gốc mắm bị chìm trong nước, ba khía nhiều không biết bao nhiêu mà kể chen chúc nhau bám vào những thân đước, thân mắm. Gọi là “Chợ tình ba khía” cho vui chứ thực ra là ở thời điểm này ba khía quần hội cả một vùng, cư dân nơi này gọi là “ba khía hội”.

Họ hàng ba khía sống tập trung ở môi trường nước lợ, nơi các cửa sông, cửa rạch đổ ra biển, ba khía có nhiều nhất ở các tỉnh Cà Mau, Bạc Liêu... Thoạt trông ba khía rất giống cua đồng hoặc giống con chù ụ ở biển Ba Động Trà Vinh nhưng vóc dáng nhỏ hơn, càng và nghoe dẹp có thêm ba vạch ở trên chiếc mai màu sẫm nên “chết danh” ba khía. Rất ngộ, đúng cữ tháng 8, tháng 10 hằng năm, từng cặp ba khía lềnh khềnh bu kín gốc tràm, mắm. Mỗi năm chúng chỉ xuất hiện khoảng 3 ngày, sau đó chúng tản đi đâu hết và năm sau đến hẹn lại lên. Chúng bám nhau sát rạt từng đôi, từng đôi một dày đặc cả một vùng như thể tổ chức “đám cưới” tập thể vậy. Tầm đó ba khía giao phối, sinh sản, cũng là lúc thịt ba khía chắc và ngon nhất. Nét độc đáo của chợ tình Ba Khía ở Cà Mau đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt cho vùng đất này.

Ba khía Rạch Gốc

Ngay tại vùng đất mũi cũng có nhiều sự phân chia vùng sinh sống của ba khía. Chỉ có vùng Rạch Gốc, Tân Ân là ba khía có thịt ngon, thơm và chắc nịch. Ba khía vùng này ăn trái đước, vẹt đặc biệt là trái mắm đen – thứ cây có nhiều rễ bám sâu vào lòng đất của vùng bãi bồi, hàng năm rụng trái làm đen cả nước – nên gạch son nhiều và thịt chắc, ăn rất thơm. Những người sống ở Rạch Gốc cho biết ba khía có hai loại ngon: Một là loại có càng to màu xanh chuyên sống trong hang, dưới nước và trong các khu rừng ngập mặn. Hai là loại ba khía này càng nhỏ, thân mảnh nhưng chúng kẹp rất đau. Còn loại ba khía ăn trái mắm trắng có gạch màu tro thì ăn không ngon bằng.

Vào mùa ba khía “sánh đôi” những người dân chuyên nghề “làm ba khía” tứ phương gói ghém gạo, muối, nước, nóp ngủ, khạp da bò, khạp ba vú… chất xuống xuồng, neo đậu ở bìa rừng đợi đêm xuống, khi nước lớn ba khía kéo hàng đàn ra. Ban đêm ở rừng “muỗi kêu như sáo thổi”, những người thợ “săn ba khía” mặc áo dày, che kín mặt mũi, chân tay,  lấy vỏ tràm hay lá mắm khô xé nhỏ độn bên trong áo chống muỗi, cầm đuốc, bơi xuồng bắt đầu “mùa săn”. Chỉ cần ghé xuồng vào các gốc đước, mắm ba khía bám đầy không có chỗ trống vuốt nhẹ những "anh - chị” ba khía còn đang say sưa tình tự, cho vào khạp hoặc cần xé đặt sẵn trên khoang. Trong một con nước, một người có kinh nghiệm và cần mẫn có thể bắt được một khạp đầy ba khía. Ngày trước, nghề làm ba khía bị xem là nghề hạ bạc của con nhà nghèo bởi muốn bắt phải ngủ rừng, ăn cơm bờ bụi, chịu muỗi vắt bu kín mình mẩy. Ca dao cũng ghi dấu mùa “săn ba khía”:

Tháng bảy nước chảy Cà Mau

Tháng mười ba khía hội kéo nhau đi làm

U Minh, Rạch Gốc, rừng tràm

Muỗi kêu kệ muỗi tao ham ba khía rồi.

Người ta còn gọi Cà Mau là xứ sở con ba khía bởi nó gắn bó với người nông dân ở đây từ hồi lập cõi mở đất để đến bây giờ món ba khía muối trở thành món “lừng danh Cà Mau”. Muối ba khía cũng phải có kinh nghiệm và kỹ thuật, quá trình đơn giản nhưng cách pha nước muối thế nào cho vừa là khó, nếu muối chưa đủ mặn, con ba khía sẽ bủng, không để được lâu. Cho nên phải qua hai lần nước muối, con ba khía mới giữ được màu sắc như khi còn sống, thịt vẫn chắc, mặn dịu, ăn ngon. Kinh nghiệm pha nước muối là bỏ hạt cơm nguội vào, nếu hạt cơm nổi lờ đờ là được. Nước muối chuẩn bị xong thì cho ba khía vào khạp da bò hoặc khạp ba vú ngâm. Tuyệt đối không để nước mưa lọt vào nếu không ba khía sẽ bị “trớ”, có mùi hôi. Phần nước muối còn lại trong khạp khi đã ăn hoặc bán hết ba khía dùng để nấu nước mắm rất ngon.

Ba khía luộc khan

Tương truyền rằng công tử Bạc Liêu Ba Huy rất thích món ba khía muối. Chàng công tử “đốt tiền nấu trứng tỏ ra mình giàu” ấy ăn ba khía để nhắc bản thân mình nhớ cha ông thưở mở đất khai hoang đã đổ mồ hôi sôi nước mắt gây dựng cơ nghiệp. Thế mới biết cái món “chân quê” ấy đâu chỉ dành riêng cho người nghèo mà đó còn là “hồn quê”, là món ăn không thể nhạt phai trong tâm khảm bất cứ người nào đã từng sống, đã từng thưởng thức nó tại vùng sông nước Nam Bộ. Bởi vậy người miền Tây có câu “Đừng lo cưới vợ miệt đồng/ Ba khía cơm nguội ăn ròng cả năm”.

Từ vài năm nay, người ta chế biến thêm một vài món từ ba khía nhằm phục vụ nhu cầu ăn uống đang đòi hỏi ngày càng đa dạng: Ba khía rang me, ba khía rang mỡ hành, ba khía luộc "khan” chấm muối tiêu chanh ớt, cháo ba khía, gỏi ba khía… Độc đáo hơn còn có món canh chua ba khía. Lần về Rạch Gốc, cậu tôi hì hụi nấu canh chua ba khía đãi cháu. Trước tiên, rửa ba khía thật sạch đất bùn, sau đó bóc yếm và bẻ đôi làm hai nửa, tách cả càng, gọng. Tất cả ướp cùng hành lá giã nhuyễn, thêm đường, chút nước mắm, ít tiêu vào trộn đều. Bắc chảo dầu lên bếp, phi tỏi thật thơm rồi cho ba khía  đã ướp vào xào sơ. Khi mùi thơm của ba khía bốc lên cho cà chua đã bổ miếng vào, đảo đều và nhanh tay cho nước sôi để ngội với lượng vừa ăn. Đợi nồi canh sôi bùng lên, lọc trái giác và một ít bắp chuối đã thái chỉ vào. Ba khía chín, nêm gia vị lại lần nữa cho vừa miệng rồi tắt bếp, rắc thêm tiêu. Lần đầu tiên được ăn món canh chua lạ miệng đó, tôi “quất” một bữa no “đã đời”.

Nói gì thì nói, ba khía có chế biến thành trăm món ngon khác thì cũng không “qua mặt” được món nguyên thủy: Ba khía muối! Nếu giản dị thì xúc tô cơm nguội, vừa ăn vừa lấy tay bóc con ba khía muối, nút càng chùn chụt đúng điệu dân miền Tây rặt. Công phu hơn thì trụng ba khía bằng nước cơm còn ấm, tách yếm ba khía, bẻ ngoe, càng ướp tỏi ớt giã nhuyễn, chút đường cát trắng, thêm nước cốt chanh, sắt trái khế thiệt mỏng hay đập dập mấy trái cóc non bỏ vô tô trộn đều, để một chút cho ba khía thấm gia vị… Khi ăn nhất định phải có đầy đủ rau ăn kèm thì ăn món ba khía mới “bắt”, đó là dưa leo, chuối chát, rau thơm, rau răm, rau dừa, bông lục bình… Nhiều người ăn cầu kì còn phi mỡ tỏi cho thơm rồi tưới lên tô ba khía đã ướp để tăng độ béo. Món ba khía lúc này đã trở nên tuyệt hảo, ngon nhức răng. Dưa bồn bồn nhận bằng nước vo gạo ăn với ba khía Rạch Gốc thì ăn “chết bỏ”.

Ba khía giờ không còn là món nhà nghèo mà đã được vinh danh trong menu ở các nhà hàng, khách sạn nhưng tình thiệt ăn ba khía trong nhà lá, chan nước chắt cơm, uống nước mưa hay xúc tô cơm nguội với vài con ba khía ngồi dưới gốc dừa vừa ăn vừa bốc mới cảm nhận đầy đủ chất ruộng đồng sông nước miền Tây. Dân miền Τâу quen sống thanh bạch, mộc mạc; сó lẽ vì thế mà ngaу đến cả món mắm ba khía đặc sản cũng rất đỗi bình dị với dân quê. Tình thiệt, mắm ba khía chỉ ngоn nhất khi ăn với…cơm nguội!

Ba khía cặp đôi

Mấy năm gần đây ba khía Cà Mau không còn nhiều như trước, rừng bãi bồi bị phá, trái mắm đen thưa rụng vì cây mắm bị triệt hạ nhiều, ba khía “tủi thân” rủ nhau đi đâu càng ngày càng vắng. Tự dưng nghe nhói lòng khi nghĩ vào những ngày 30 tháng 8 hoặc tháng 9 âm lịch tới không Cà Mau không còn “chợ tình” ba khía thì Cà Mau có còn là Cà Mau….

                                                                     Tháng 7 (âm lịch)/ 2012

KHI NGƯỜI PHỤ NỮ ĐẸP NHẤT

KHI NGƯỜI PHỤ NỮ ĐẸP NHẤT

31/08/2012 08:11  |  540 lượt xem

Bài viết được đăng trên trang chủ

Truyện ngắn: Nguyễn Thị Việt Hà

1.Chủ nhật mẹ và con gái đi dạo trong công viên. Hai mẹ con chọn một chiếc ghế đá dưới tán xà cừ ngồi nghỉ. Mẹ lùa que đan vào sợi len, chiếc khăn mẹ đan cho con gái từ nhiều chủ nhật trước vẫn chưa xong. Mẹ chậm hơn nàng Bân, đôi tay mẹ hơi run rẩy nhưng mũi đan, những nét hoa văn vẫn còn tinh tế. Con gái đọc tiểu thuyết  “Kiêu hãnh và định kiến” (Jane Austen) cho mẹ nghe. Cô gái không nhớ mình đã đọc lần thứ bao nhiêu, chỉ biết rằng đã đọc nhiều lắm. Mỗi lần ra công viên vào chủ nhật, những ngày không mưa, không giá rét. Chỗ họ ngồi quen thuộc đến mức hầu như ai thường lui tới công viên này đều xem chiếc ghế đá đôi dưới tán xà cừ to nhất kia là của riêng hai mẹ con. Bỗng dưng cô gái hỏi mẹ:

    -  Mẹ ơi, người phụ nữ đẹp nhất khi nào?

Mẹ hơi bối rối… Mẹ nâng nhẹ gọng kính ngẩng lên không vội trả lời câu hỏi của con. Con gái mười tám tuổi, ngực xuân thì nhô cao phập phồng sau làn áo, khuôn mặt rạng rỡ, đôi mắt trong veo, chiếc mũi hơi hếch lên bướng bỉnh và miệng xinh xắn màu hồng đào. Có lẽ khi mười tám tuổi người con gái đẹp nhất chăng? Phía bên kia, ngay tầm mắt mẹ một phụ nữ mang thai tay trong tay bên chồng. Bàn tay cô đặt khẽ lên bụng, người chồng dừng lại nghiêng mình áp sát vào bụng vợ như thầm thì những lời yêu thương với đứa con trong bụng. Người vợ trẻ mỉm cười, khuôn mặt cô ấy sáng lên như nắng sớm mai. Người phụ nữ khi ấy sao mà đẹp…

Mẹ nói rất khẽ:

-          Mẹ nợ câu trả lời, con gái nhé! Mình về thôi, nắng lên rồi…

-          Không sao đâu mẹ ạ. Con chỉ muốn biết khi nào người phụ nữ đẹp nhất để có quyền kiêu hãnh thôi…

Hai mẹ con thong thả ra về. Trên lối đi, nơi bồn hoa ven chiếc hồ hình bán nguyệt duyên dáng có cô dâu chú rể đang chụp ảnh cưới. Váy trắng tinh, tóc bồng bềnh, chiếc vương niệm nhỏ xíu đội lệch một chút tôn lên gương mặt lộng lẫy sắc màu hạnh phúc, cô dâu hệt như công chúa từ trong chuyện cổ tích bước ra cùng với hoàng tử trong mơ của mình. Con gái níu tay mẹ dừng lại ngắm nhìn, đêm qua con rụt rè kể mẹ nghe dường như con đang yêu và hình ảnh con nhìn thấy lúc này khiến con không thể bước vội qua, có thể con đang liên tưởng khi mình mặc chiếc váy trắng ấy. Mẹ đoán thế vì mẹ nhìn thấy đôi mắt vốn đã rất đẹp của con gái sáng lên long lanh. Con gái trầm trồ:

-          Khi mặc áo cưới, bất kì người phụ nữ nào cũng đẹp mẹ nhỉ?

Mẹ nhìn theo đôi uyên ương tay trong tay bên bờ hồ bồi hồi nhớ lại đám cưới của mình cách đây hai mươi năm. Mẹ mặc áo dài màu thiên thanh có điểm những chùm hoa rơi, tóc thả dài buông nhẹ bờ vai tay ôm bó huệ trắng, cha gọn gàng áo sơ mi trắng quần sẫm màu. Đám cưới của mọi người vào thời kỳ ấy đều rất giản dị. Bà con hai họ tấm tắc ngợi khen đôi trẻ thật đẹp, thật xứng, cha nâng niu bàn tay mẹ thầm thì: “Em là người phụ nữ đẹp nhất trong trái tim anh…”. Khi người ta yêu nhau, họ chẳng nhìn thấy ai khác ngoài một nửa của mình, người ấy hoàn hảo nhất, tuyệt vời nhất trong cảm nhận. Để rồi mấy mươi năm vợ chồng sống với nhau những sóng gió, va chạm cuộc sống không làm tình yêu của cha với mẹ hao khuyết mà tình yêu ấy được bồi đắp bởi lòng bao dung, sự thông cảm, sẻ chia. Cha bỏ mẹ đi trước về miền xa thẳm, khi trút hơi thở cuối cùng lời cha để lại cho mẹ “Đừng khóc em, anh hạnh phúc khi được sống chung với người phụ nữ đẹp nhất thế gian này suốt cả cuộc đời mình…”.

Mẹ trách cơn gió ngược mang bụi làm cay mắt mẹ. Con gái cúi xuống thổi bụi trong mắt mẹ chợt ngẩn ngơ thốt lên: “Ôi, thế mà con không biết mẹ có đôi mắt đẹp đến thế…”.

2. Nhiều năm trôi qua, người ta không thấy hai mẹ con ấy đi dạo trong công viên, chiếc ghế đá gãy một chân, nằm bơ vơ dưới tán cây. Thỉnh thoảng người ta thấy một người phụ nữ với những cuộn len đan những chiếc vớ, chiếc áo trẻ con vào buổi sáng ngồi trên chiếc ghế đá đơn bên cạnh chiếc ghế đôi đã gẫy. À, đọc đến đây bạn đừng liên tưởng chuyện gì đó khủng khiếp hoặc tương tự như thế nhé. Con gái đi lấy chồng cách mẹ chỉ vài mươi cây số nhưng cuộc sống riếng bận rộn đến mức cô chẳng có chủ nhật nào để đọc “ Kiêu hãnh và định kiến” cho mẹ nghe. Đêm qua con gái gọi điện báo tin vui cho mẹ. Giọt máu tình yêu đang tượng hình trong cơ thể con. Những cuộn len được mang từ trong tủ, mẹ sẽ đan kịp những đôi vớ, tấm áo cho cháu ngoại. Ngày xưa… mẹ khó khăn lắm mới có được con. Mẹ trông ngày trông tháng có con nhưng gần mười năm…con chẳng đến với mẹ. Họ hàng hai bên đã hết mong mỏi nhưng cha mẹ không ngơi hy vọng. Con sẽ đến với gia đình mình khi cha mẹ mong đợi và yêu thương con đến thế cơ mà. Thế rồi mẹ mừng đến bật khóc khi có biết con đã đến… Mẹ nín thở nghe ngóng những thay đổi trong cơ thể dù sự mệt mõi kéo dài tưởng như bất tận kia khiến mẹ cứ làm phiền cha con mãi. Nhưng có một khoảnh khắc nào con không “ hành” mẹ lại phập phồng lo sợ, mẹ tưởng tượng đủ thứ và trấn an mình con sẽ bình yên. Mẹ có thể hy sinh tất cả mọi thứ chỉ mong con khoẻ mạnh, lớn dần lên trong lòng mẹ. Lần đầu tiên nghe nhịp tim của con đập qua ultrasound mẹ lại khóc… Mẹ hạnh phúc… Mẹ ngập tràn hạnh phúc. Mẹ  xoay đi xoay lại trong tấm gương ngắm khuôn bụng đang to dần, mẹ thấy mình thật đẹp lúc ấy… Cha hay kể chuyện con nghe, đặt nụ hôn yêu thương con trên bụng mẹ…Khi nghe tiếng khóc chào đời, chỉ kịp nhìn gương mặt thiên thần của con, mẹ lịm đi vì mất máu nhiều trong nụ cười mãn nguyện. Mẹ cảm nhận được con đang kề bên, hu huơ đòi sữa, mẹ tỉnh dậy, khi con ngậm bầu sữa mẹ mọi đớn đau mệt mỏi, rã rời tan biến đi hết.

3. - Mẹ ơi, con sắp sinh rồi… Mẹ đến với con, mẹ nhé! – Con gái thỏ thẻ.

Mẹ xếp những đôi vớ, chiếc áo vừa đan xong, mấy chục tả lót mẹ khâu tay, thêm lọ ruốc, rượu thuốc, mật ong vào chiếc giỏ to. Còn thiếu gì nữa không nhỉ? À… vài chiếc tả lót bằng vải pin cách đây hơn hai mươi năm của con, mẹ sẽ mang theo lót cho cháu của mẹ khi vừa ẵm ra trong nhà hộ sinh. Ngày ấy con ăn ngoan, ngủ ngoan, không quấy khóc. Bông sữa trổ cho con thắm da tươi thịt…Cháu của bà cũng sẽ như con gái của mẹ hồi còn thơ bé.

Con gái trong bệnh viện, trán mướt mồ hôi, môi cắn chặt, vài lọn tóc sổ tung bết trán, hai tay bám vào thành giường như muốn vặn chéo. Chồng con luýnh quýnh chạy ra chạy vô, mắt đỏ hoe như đau theo từng cơn đau của vợ. Có tiếng khóc, rên rỉ, la hét của những sản phụ khác trong nhà hộ sinh. Con gái không khóc thành tiếng nhưng nước mắt ướt đầm gương mặt hoà lẫn vào những giọt mồ hôi rơi thành giọt. Bàn tay con nắm lấy tay mẹ, xiết chặt… Mẹ áp bàn tay con lên ngực mẹ, ôm lấy cả thân hình đang trong cơn lột xác chuẩn bị hạ sinh. Con gái bật khóc, run rẫy trong lòng mẹ.

-          Mẹ ơi, con đau quá… Con sợ nữa mẹ ạ….

-          Con gái của mẹ… Dũng cảm lên nào… Con sẽ thực hiện thiên chức vĩ đại nhất của người phụ nữ…

Mẹ nói được đến thế thôi… Trong mắt mẹ giờ đây con gái như bé bỏng lẫm chẫm tập đi vấp té mếu máo khóc nũng mẹ. Ngày đầu tiên đến trường con cứ nắm mãi tay mẹ không dám rời để bước vào cổng trường. Ngày con lấy chồng xa mẹ những ngày đầu tiên, nhớ mẹ con thút thít khóc… Đứa bé chuyển động dữ dội, con quằn mình… Con vào phòng sinh, mẹ và chồng con lặng đi, trong tiếng kêu khóc rất đặc trưng của các sản phụ cả hai dường như không nghe thấy những âm thanh đó nhưng nghe rõ nhịp tim hồi hộp của chính mình… Tiếng oe oe cất lên từ phòng hộ sinh, một bé trai bụ bẫm, mẹ ôm lấy hình hài thiên thần bé nhỏ đến bên con, nói trong nước mắt:

-          Con gái… Con trai của con đây. Chiếc mũi kiêu hãnh rất giống con, vầng trán thông minh giống chồng con… Con gái, người phụ nữ đẹp nhất chính là lúc này…

Con gái vòng tay ôm lấy con trai, cả thân hình vừa hạ sinh yếu ớt vừa bơi qua cơn biển động như được tiếp thêm sức mạnh diệu kì. Người mẹ trẻ đôi mắt long lanh, gương mặt hồng lên, đôi môi thắm đỏ, vén bầu ngực căng đầy để con trai uống những giọt thiêng liêng đầu tiên…

     Nguyễn Thị Việt Hà

P/s: Bài đã sử dụng trên báo Thời Nay

Những ngày thu cũ...

Phụ nữ Việt Nam tờ - Số báo: 108 (3686) - Ngày phát hành: 7/9/2012

Những ngày thu cũ... Bạn nhắn tin bảo mỗi độ Hà Nội thu về bạn như thấy mình lang thang tìm những bông bằng lăng còn sót lại sau mùa hè bỏng rát. Mình bảo rằng nhớ chi cái đứa khờ dại của những mùa thu năm cũ, rằng miền Nam chẳng có mùa thu để mình mơ mộng, nếu có chắc chỉ là khoảnh khắc lặng lẽ của vạt nắng ngủ quên vào sáng sớm đến mãi tận ngang ngày mới bừng tỉnh rực rỡ, là cơn gió se se ghé qua vội vã trước khi mặt trời thức giấc. Bạn bảo có can chi ở Nam hay Bắc. Khi thu về bạn nhớ mình hơn như cái lẽ đương nhiên, mộng mị có bao giờ phụ thuộc vào khoảng không gian địa lý cơ chứ. Cứ như nhắm mắt lại là mình đã chạm được vào nhau. Ấy là câu chuyện của mùa thu 17 năm trước. Mùa thu, bằng lăng thưa thớt lắm, chỉ đôi đóa thấp thoáng sau vòm lá. Bằng lăng trái mùa như dồn tất cả sắc tím cả đời hoa cho những bông hoa cuối, tím đến se sắt lòng. Hai đứa mình ngồi rất lâu ở Hồ Gươm ăn kem Tràng Tiền dưới cây lộc vừng già lâu đời nhất Hà Nội còn sót lại. Muộn hơn hoa sữa, hoa lộc vừng nở vào giữa mùa thu và thời gian hoa nở cũng diễn ra chóng vánh trong khoảng nửa tháng rồi lịm tắt để ấp ủ cho mùa sau. Nhưng tất cả sự chú ý của mình lại không dành cho lộc vừng, dù những bông hoa rực đỏ rơi sóng sánh mặt hồ. Mình nhìn phía bên kia đường, những chùm lẻ loi bằng lăng... Người ấy nắm lấy tay mình hẹn sẽ tìm nhau dù xa xôi cách trở đến mấy, rằng chừng nào bằng lăng thôi tím thì hai đứa mình mới hết yêu nhau. Năm ấy mình 17 tuổi chưa kịp hiểu không có tình yêu vĩnh cửu chỉ có khoảnh khắc tình yêu vĩnh cửu mà thôi. 17 mùa thu tiếp theo trôi qua. Rất đều đặn, một sự vô tình, lần nào mình trở lại Hà Nội cũng vào lúc thu sang hoặc sắp thu. Bây giờ mình không còn nghèo tới mức không mua nổi chiếc xe hay ăn một bữa cơm sang trọng. Nhưng bạn biết không, mình vẫn thèm ngồi sau xe đạp, chạy thật chậm dưới tán bằng lăng, thi thoảng có chiếc lá rơi vờn qua tóc hoặc ăn một bữa cơm bụi lề đường chỉ có cơm trắng, đậu phụ rán và một ít con nhộng... Câu chuyện 17 tuổi thực sự đã chìm lấp. Những tình yêu mới lại đến với mình. Tâm hồn mình rộng rãi đón tất cả. Có thể là buổi sáng có đôi giọt sương đọng trên phiến lá si trước ngõ, là tiếng cười rúc rích của thiên thần nhà mình, là bữa cơm nóng hổi thơm phức mình vừa nấu, là niềm hân hoan khi mình vừa câu được một chú cá trong cái ao nhỏ trước nhà... Tình yêu với mình chỉ đơn giản như thế... Đêm. Mưa. Đâu đó có bão... Ngày mai, khi bão tan, ở miền Tây vẫn tinh tươm một mùa thu mới với ngọn gió chướng non... NGUYỄN THỊ VIỆT HÀ