DÒNG SÔNG, CON ĐÒ VÀ THIẾU PHỤ

Truyện ngắn

 DÒNG SÔNG

Đò chạy. Rất chậm. Dòng sông Cái ngầu đục. Hai bờ giật mình bồi lỡ. Thiếu phụ mắt hướng ra sông. Sóng há miệng ngấu vào bờ từng tảng đất to. Dừa nước lẻ tẻ từng khóm rũ lá đứng buồn hiu đeo chùm quả khô trước khi kết cơm đọng nước. Ô rô rãi rậm ven bờ. Bụi bần đang đơm trái non.Không tiếng độc huyền, không lão chài vung lưới ánh bạc vẩy cá chỉ có vọng cổ man man trưa vẳng động mặt sông. Trẻ mình trần đen nhẻm ngụp lặn móc từ dưới sình lên đôi ba con sò huyết, mớ cua tiêu, me… Lòng sông rỉ rả đau vết thương ngậm nước thải đen ngòm từ xí nghiệp Thủy Sản cách đó không xa. Dòng sông thở dài, người đàn bà giở cái lú mỗi ngày mỗi vắng tôm cá, người đàn ông kéo cống tái mặt vung tiếng chửi thề khi những con tôm đầu tiên nổi vật vờ bên bờ đìa. Xả mặn, lúa ngoi ngóp thở. Xả mặn, sông ngoi ngóp thở. Xả mặn, cá đồng hấp hối. Xả mặn xả luôn thứ nước hủy diệt đập thẳng lòng sông, rách, hở từng đám xót xa.

Dòng sông từng nặng sữa phù sa, ngọt hồn lúa sạ. Dòng nước mát hân hoan.

Dòng Cái Nước Biển giờ rờn rợn vắng xa lạc loài từng dòng trôi mới cũ, nước chòng chành chỉ thấy mình sống được khi con nước lớn chộn rộn đổ ra cửa sông rữa bớt vết trầy xước trong lòng bằng nước biển. Người đàn ông sông nước rặt kéo cống, rầm rì chắp tay bên người đàn bà cúi xuống mô đất đặt cặp vịt cúng bà thủy cho tôm trúng.

Sông đang chở đò. Nước ròng. Nước mặn. Đợi mưa.

Mưa. Từ trên bờ xối xuống. Mặn.

Thiếu phụ vén tấm cao su che mui nhìn sông đọc được dòng chảy tật nguyền. Lùm điên điển lung linh nhoi lên từ bờ vuông. Lấp lóa trắng lưng vịt đang mò trên đám ruộng mãn mùa. Sóng va vấp nước tung ướt tóc chị. Mặn của nắng, của đồng, của mấy ngôi nhà lưa thưa, mồ hôi người đàn bà cúi mặt xuống sông giặt lú, mồ hôi người đàn ông quấn thuốc rê hút xả hơi nghỉ giữa buổi phạt đám cỏ bờ đặng cuốc đất trồng rau bán kiếm cá thay cho cái lú đặt mé sông chỉ dính vài ba con ghẹ, ít con tôm bầu, vài ba con cá sơn không đủ trộn lúa vịt ăn. Trơ khấc một gốc dừa lá đã rụng duy có cái buồng trái chưa kịp tròn trái vẫn còn bám dai dẳng. Trái đã rụng mà buồng còn lắc lư đeo lấy cái mỏm thân đang tưa xơ dần. Bụi Cám buồn hiu. Trái non, trái chín đeo nhau không tay hái. Năm trước, trên dòng này, trong con đò già, người đàn ông cùng đi với chị ngồi băng ghế giữalột bỏ lớp vỏ xù xì, nham nhám, quả Cám hiện ra bên trong là con cá chép có vẩy hẳn hoi. Chị cười, mặt sông sáng sóng sánh sóng.

Nghe sông thở. Dòng sông, chị đi lại cả trăm lần. Dòng mênh mông kia buồn ở đâu cũng cuồn cuộn chảy về. Bè lục bình nhấp nhô đầu sóng nhuộm dòng sông Cái ngầu đục màu xanh chàm lục như cái màu vốn dĩ của sông nước Lục tỉnh. Nước có lớn, có ròng, dòng trôi nhanh hay chậm bè lục bình vẫn lững lờ trôi trên mặt sông phẳng lặng pha màu chàm đất phù sa.

Chị cúi xuống lạy dòng sông.

Chuyến đò day dứt chạy. Rất chậm.

Trái Cám vừa rơi xuống bè lục bình, sông xô sóng đẩy bè vào mạn đò. Chị với tay vớt trái, con cá chép vẩy tươi lóng lánh nụ cười anh.

Sông đục sữa.

CON ĐÒ

Đò chạy. Rất chậm. Nó đã già. Người ta cũng sắp chẻ củi khi chạy hết mùa mưa này. Ít người đi, đò không đủ tiền dầu chạy. Gió chướng, lượn sóng bạc đầu tiếp nối nhau xô theo chiều gió… Con đò vẫn cần cù, chậm chạp nhích từng bước, lựa chiều con sóng đưa người khách đang nóng lòng, vượt sông về với người thân. Khắp nơi ở vùng Nam Bộ này, đi đâu cũng gặp con đò. Có thể là bến sông rộng bao la; có thể chỉ là con rạch nhỏ. Trên đò người ta có thể  chuyện trò: Chuyện xóm, chuyện làng, chuyện nước, chuyện non… cùng nhau như người thân lâu ngày chưa gặp. Cầu bắc ngang sông, lộ xuyên đồng đất. Đò buồn nứt ván. Ba bốn ngày mới thủng thẳng chở khách. Băng ghế không ấm hơi người, lỏng thỏng bấp bênh, nhẹ hẩng.

Đò dọc, đò ngang. Chảy đi. Chảy đi. Dính rác. Ngừng. Gỡ. Chạy đi. Chạy đi. Tuyến sông duy nhất có một chuyến đò ba ngày chạy một lần vẫn những con người ấy, thêm hơn, hoặc bớt đi trong mỗi chuyến. Vẫn những con người ấy. Chẳng ai than đò chậm, chẳng ai hối đò nhanh.

Thiếu phụ áp tai vào mạn, nghe tiếng sóng vỗ nhè nhẹ mà tưởng như những lời tâm tình của ai đó đang to nhỏ với mình…Bất chợt đò nghe tiếng kể của sông, năm trước người thiếu phụ ôm di ảnh chồng đứng trước mũi đò, giữa cơn gió chướng, phía sau là chiếc quan tài nằm gọn lòng đò. Người đàn ông chưa mãn xuân chết trẻ. Dòng sông nuôi anh lớn lên nghẹn sóng. Đò giật mình nhận ra số tuổi mình vừa bằng người đàn ông nằm trong lòng mình. Người đàn ông ngồi băng ghế giữa lột vỏ trái cám đổi tiếng cười của thiếu phụ cùng hai đứa trẻ. Thêm một năm, đò đã già khi tuổi còn trẻ. Vẫn chờ khách. Chờ sông. Buồn nứt lòng cũng vá víu trét chai đi mấy mùa nước lớn, ròng. Đò đợi người thiếu phụ đang quay mặt ra sông bật khóc như tháng trước, tháng trước, tháng trước nữa. Vắng hai đứa trẻ nắm trước đeo khăn trắng nhoẻn miệng cười nhìn người lớn khóc ngật ngưỡng. Đứa tu bình sữa. Đứa cầm chùm bần tay quăng qua quăng lại. Lần ấy đò mắc cạn, đưa người đến cuối dòng Cái Nước Biển sông đã không còn đầy đủ hình dạng. Nhập nhoạng tối.

Đôi tay chắp lại. Đò lặng nhìn thấy gương mặt người thiếu phụ. Lòng người ấy không khác dù bây giờ không chị không khóc. Dòng sông khi xưa vẫn chảy bởi lòng.

THIẾU PHỤ

Đò dọc. Đò ngang. Thiếu phụ. Góa phụ. Mỗi tháng một lần chị đón chuyến đò về Cái Nước Biển. Duy nhất ngồi băng ghế đôi ở giữa. Không thay đổi.

Cuối dòng sông trước khi đổ ra biển tây. Bên bờ lở. Mòn vẹt một lối cỏ. Ngôi mộ trắng trên mô đất đắp cao giữa vuông tôm cò đậu trắng bờ. Chị ngồi xuống thì thầm kể chuyện của mình và hai con cho anh nghe. Trái Cám lột vỏ vẫn trên tay.

Ngôi nhà nhỏ, hai vợ chồng già chân đất dắt tay nhau đi trên bờ vuông lòi lõm:

-         Vợ thằng út về hả bây? Sao không đem sắp nhỏ về?

-         Dạ, hai đứa nhỏ mắc đi học. Tháng sau, nhằm chủ nhật con đưa về thăm nội.

Đò hút bóng. Trái bần, trái cám vẫn rơi. Thỉnh thoảng có trái nhằm bè lục bình mà rớt . Sông xô sóng vào mạn đò vừa chét chai.

Đò dọc. Đò ngang. Thiếu phụ. Góa phụ. Sông chảy đi. Chảy đi…

Cái Nước Biển, đầu tháng 11 năm 2011

Nguyễn Thị Việt Hà

Hai chị em ở xóm Ba Khía

Nhật ký thành phố

 

Hai chị em ở xóm Ba Khía

Thứ Bảy, 24/11/2012, 16:13 (GMT+7)

TTCT - Ngày nào tôi cũng đi qua con đường ấy. Con đường xuyên qua một xóm nhỏ có cái tên rất miền Tây: xóm Ba Khía.

Xóm chen chúc những căn nhà lá cũ, xập xệ, chắp vá bằng những miếng cao su sọc xanh đỏ, gió lùa bật đinh bay phần phật, những gương mặt người lớn u tối quanh quẩn với đám ba khía hết đem đi muối lại nấu nước mắm; đám con nít mặt lem nhem, quần áo nhàu nhĩ tha thẩn vọc sình ở lạch nước thải từ tứ phía thị trấn. Có lẽ cái tên xóm cũng khởi nguồn từ đây.

Hai chị em ở xóm Ba Khía - Ảnh: N.T.V.H.

Cuối xóm có ngôi nhà tường bỏ hoang. Đó là ngôi nhà khang trang và “thơ mộng” nhất xóm. Cũng không biết vì sao nó bị bỏ hoang. Phía trước hàng ba có đủ thứ hoa cỏ từ hoa cứt lợn, bông cải già, mười giờ, lòi tói... mà người ta vẫn hay khoác vào nó cái tên rất lãng mạn: hoa đồng nội. Mé bên trái xanh um rau ngổ và muống đồng, mé bên phải lộn xộn vài ba cây bằng lăng, xà cừ, so đũa và mấy chiếc ghế đá. Chiều chiều trên ghế đá đờn bà chơi tứ sắc, đờn ông trải cái chiếu lai rai xị đế mà mồi nhậu là mấy con khô, vài trái ổi, miếng cùi dừa hay chỉ là vài ba... trái ớt. Trong hàng ba mấy đứa trẻ chơi mệt co ro nằm ngủ với đám ruồi muỗi lao xao.

Gần cuối mùa mưa. Nước dâng lên từ lưng chừng đêm đến 9g sáng hôm sau mới rút. Ban đầu nước ngập mấp mé lề đường, rồi lần lần trôi vào nhà. Ai cũng tất tả thức dậy kê cao đồ đạc. Xóm Ba Khía nổi lềnh bềnh như... ba khía. Con đường như sông đặc ngần rác rưới. Người lớn, con nít dồn lên tấm phản nằm chèo queo đợi nước rút mới hè nhau lau nhà, dọn dẹp rồi cũng đúng giác đó ngày hôm sau lại lau nhà, dọn dẹp. Công việc lặp đi lặp lại một cách nhàm chán suốt mùa nước nổi. Cũng không có gì nhiều ngoài mấy cái thau, xô, xoong, cà ràng, lu khạp. Xóm này chỉ cần một cơn bão gầy đi qua là trọi trơ.

Tôi vẫn thường đi qua con đường ấy, dù nắng, dù mưa, dù nước ròng hay nước lớn. Mắt tôi hay kiếm tìm ở lối mòn mé bên phải ngôi nhà tường duy nhất trong xóm đã bỏ hoang hai đứa trẻ một trai, một gái bước ra từ phía ấy dắt nhau đi học. Bao giờ con bé cũng đi phía ngoài lề đường để thằng em đi bên trong. Không biết chúng nói gì với nhau nhưng nghe tiếng cười trong veo của hai đứa trẻ biết là chúng vui lắm. Hai cái bóng nhỏ xíu dịch chuyển trên đường, hiền hòa, bé bỏng và mất hút sau ngã ba rẽ vào trường mẫu giáo.

Những ngày nước lớn, hai đứa trẻ đi như bơi, cái túi nilông đựng chai nước con bé đeo ở cổ bởi hai tay bận xách hai đôi dép, thằng em níu áo chị, thỉnh thoảng nép vào người chị mỗi khi có chiếc xe chạy qua. Con bé xoay người lại ôm em, mặc nước bắn tung tóe ướt hết tấm lưng nhô cả xương sống.

Hôm nay xế trưa tôi đi ngang đó, cố kiếm tìm hai cái bóng trắng nhỏ nhoi vẫn đi về phía lối mòn ngôi nhà tường bỏ hoang. Đứa bé gái nằm trên chiếc ghế đá, thằng em ngồi kế bên lay gọi chị, nước mắt nước mũi bôi quẹt đầy mặt. Có ngọn gió mủi lòng đi qua, sống mũi tôi cay cay. Con bé sốt hầm hập, tôi bế nó lên theo lối thằng bé chỉ về nhà.

Ngôi nhà nhỏ. Che đỡ bằng mấy tấm tôn thiếc, trên trang thờ di ảnh người đàn ông rất trẻ. Người đàn bà cũng còn rất trẻ lao ra ôm lấy con mình, hơi thở đượm mùi ba khía muối, nước mắt chị rơi mau, ướt cả mặt con bé. Con bé cựa mình thì thầm: “Con hổng sao, bữa nay con được phát giấy khen, con để trong cái bọc”. Tôi đặt chiếc phong bì có 200.000 đồng tiền thưởng mới nhận được trên tấm phản rồi nhẹ bước quay ra khi người mẹ trẻ ôm chặt hai con vùi mặt khóc.

Trước hàng ba, đám hoa đồng nội chết ngập mấy hôm trước lại ngóc cổ dậy, nẩy mầm!

NGUYỄN THỊ VIỆT HÀ (Cà Mau)

Bài đã dùng trên Tuổi Trẻ Cuối Tuần số 47-2012

Trường THCS Thân Nhân Trung - 21 năm, một chặng đường

Với truyền thống 21 năm xây dựng, trưởng thành, ngôi trường mang tên danh nhân Thân Nhân Trung - vị tiến sĩ thế kỷ XV, người con của quê hương Việt Yên, tác giả của câu nói bất hủ: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” (Việt Yên, Bắc Giang) đã trở thành điểm sáng giáo dục với bề dày thành tích trong phong trào thi đua dạy tốt, học tốt của ngành giáo dục của một huyện trung du nằm ở phía Tây tỉnh Bắc Giang.

Ngôi trường của niềm tin
Năm 1991 trường Năng khiếu Việt Yên được thành lập. Trường đơn sơ với 7 phòng cấp 4 cũ kỹ, vừa làm lớp học vừa làm văn phòng. Năm học đầu tiên, toàn trường chỉ có 4 lớp, 97 học sinh, 14 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Tiêu chí thành lập trường năng khiếu đã được Huyện ủy, UBND huyện Việt Yên, ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Việt Yên xác định là phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng nhân tài, cụ thể là bồi dưỡng học sinh giỏi cấp 2 của huyện. Vì vậy đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn cao, nghiệp vụ vững vàng được tuyển chọn đưa về giảng dạy. Đồng thời học sinh cũng được chọn lọc khá kỹ càng trong toàn huyện theo năng khiếu của các môn cơ bản như: Toán, Văn, Lý, Hóa, Ngoại ngữ... Từ năm 1991 đến năm 1997, học sinh trường năng khiếu được trợ cấp học bổng.
Năm 1997 trường vinh dự mang tên danh nhân Thân Nhân Trung. Trong suốt 21 năm kể từ ngày thành lập, Trường THCS Thân Nhân Trung luôn xứng đáng với niềm kỳ vọng của chính quyền địa phương và bà con nhân dân trong toàn huyện, luôn là nơi trao gửi niềm tin của các bậc phụ huynh có con em học tại trường. Bởi chất lượng GD của nhà trường luôn đứng ở tốp đầu của GD tỉnh Bắc Giang (trên nền tảng GD toàn diện và chất lượng mũi nhọn).

Hoạt động ngoại khóa của trường Thân Nhân Trung

Thầy Hiệu trưởng Chu Bá Tuân cho biết: “Sau 21 năm thành lập (1991-2012), Trường THCS Thân Nhân Trung rất tự hào với thành tích đã đạt được. Đó là: 15 học sinh đoạt giải quốc gia và khu vực các môn văn hóa và giải toán trên máy tính điện tử Casio, 812 học sinh đoạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh; 2.877 học sinh đoạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp huyện, hơn 500 lượt học sinh thi đỗ vào các trường chuyên và khối chuyên trong cả nước. Tỉ lệ học sinh giỏi của nhà trường bình quân hàng năm khoảng 30%; không có hiện tượng học sinh bỏ học, vi phạm kỷ luật và các tệ nạn xã hội. Từ mái trường Thân Nhân Trung đã có rất nhiều học sinh đỗ đạt thành tài: 4 tiến sĩ, trên 20 thạc sĩ và gần 1.000 cử nhân đang cống hiến tài năng ở khắp mọi miền đất nước. Bên cạnh đó, chất lượng đội ngũ giáo viên nhà trường được đánh giá là một trong những đơn vị vững mạnh trong toàn huyện - 100% đạt trình độ chuẩn, 75% đạt trình độ trên chuẩn. Trong những năm qua, Trường THCS Thân Nhân Trung đã có: 122 lượt thầy, cô giáo được công nhận là giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh; 298 lượt thầy, cô giáo được công nhận là Chiến sĩ Thi đua cấp cơ sở và Giáo viên dạy giỏi cấp huyện. Thầy giáo Nguyễn Mùi và cô giáo Hoàng Thị Thanh Thủy được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú. Nhiều thầy cô giáo được Thủ tướng Chính phủ, Bộ GD&ĐT, UBND tỉnh, UBND huyện, Sở GD&ĐT, Tỉnh đoàn, Liên đoàn Lao động các cấp... tặng bằng khen, giấy khen. Các thầy cô luôn là tấm gương sáng về đạo đức, lòng tận tụy, tinh thần vượt khó say mê trong công tác giảng dạy, mẫu mực trong cuộc sống và luôn là tấm gương sáng cho học sinh noi theo”.
Là 1 trong 2 trường THCS được công nhận đạt chuẩn quốc gia đầu tiên của tỉnh Bắc Giang (năm 2003), Trường THCS Thân Nhân Trung luôn giữ vững thành tích vẻ vang cho dù trong suốt 21 năm xây dựng, nhà trường đã vượt qua bao bước thăng trầm, muôn vàn khó khăn, gian khổ để đi lên, phát triển và tự khẳng định mình. 18 năm liền nhà trường được công nhận là Tập thể lao động tiên tiến, xuất sắc, 3 lần được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT tặng bằng khen và nhiều năm liền nhà trường được nhận bằng khen, giấy khen của UBND tỉnh Bắc Giang và huyện Việt Yên.

Thầy Chu Bá Tuân

Những người thầy...
Những người thầy, người cô của Trường THCS Thân Nhân Trung, dù đến từ nhiều nơi khác nhau nhưng luôn cùng nhau cố gắng dồn hết tâm huyết và nghị lực xây dựng ngôi trường vừa qua tuổi 20 ngày càng vững mạnh. Trên mảnh đất trung du còn nhiều khó khăn, thử thách, họ thầm lặng cống hiến để làm nên sức sống của một ngôi trường trẻ nhưng có bề dày thành tích đáng kể.
Giản dị, chân thành và cũng rất gần gũi - đó là ấn tượng đã đọng lại ở nhiều người khi gặp gỡ cô giáo Hoàng Thị Thanh Thủy (Phó hiệu trưởng nhà trường) - người được mệnh danh là vị huấn luyện viên tài ba của đội tuyển trí thức. Với trình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng cộng với lòng nhiệt huyết, hết lòng vì học sinh, cô giáo Thủy đã chịu khó tìm tòi những phương pháp dạy học tích cực nhất phù hợp với khả năng từng em trong đội tuyển, phát huy khả năng sáng tạo tiềm ẩn trong các em. Chính vì thế, đội tuyển do cô phụ trách luôn đạt được những thành tích cao nhất. Năm học 2002-2003 đội tuyển Toán 8 do cô phụ trách có 20 em tham gia thi học sinh giỏi cấp huyện thì tất cả đều đoạt giải; 8 em dự thi cấp tỉnh thì đoạt 5 giải ba, 3 em giải khuyến khích, ngoài ra còn giành giải nhì đồng đội. Cùng với vai trò của một cán bộ quản lý, với công việc, cô Thủy luôn coi chất lượng GD làm đầu. Qua các tiết dự giờ, thăm lớp, cô đã giúp đỡ cho giáo viên nhận rõ những ưu khuyết điểm, cùng đồng nghiệp san sẻ kinh nghiệm được đúc rút từ bản thân trong quá trình công tác. Với nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên, học sinh của Trường THCS Thân Nhân Trung, cô Thủy là một nhà giáo mẫu mực, một tấm gương sáng xứng để mọi người noi theo.

Một tiết học vẽ ở trường Thân Nhân Trung

Là giáo viên dạy môn Tiếng Anh, nhiều năm qua cô Lê Phương Dung luôn để lại ấn tượng khó phai đối với học sinh. Để học sinh ham học và học giỏi, cô luôn có sáng kiến đổi mới cách dạy và học, nhất là hình thức kiểm tra bài đầu giờ môn Tiếng Anh, giúp học sinh có cơ hội nâng cao kỹ năng giao tiếp. Ở vai trò chủ nhiệm lớp, cô đã truyền lửa cho học sinh biết yêu thương, đoàn kết, xây dựng môi trường GD thân thiện. Với tấm lòng yêu nghề, hết lòng vì học sinh thân yêu cùng sự nhiệt tâm của mình, đội tuyển học sinh giỏi tiếng Anh của cô Lê Phương Dung luôn đạt thành tích cao. Chỉ riêng với năm học 2011-2012 đội tuyển do cô Dung phụ trách đạt kết quả thật ấn tượng: Thi học sinh giỏi tiếng Anh 9 cấp huyện đoạt 10 giải; thi tiếng Anh trên mạng (IOE) cấp huyện đoạt 5 giải; thi học sinh giỏi tiếng Anh 9 cấp tỉnh đoạt 8 giải, thi tiếng Anh trên mạng (IOE) cấp tỉnh đoạt 5 giải. Đặc biệt thi tiếng Anh trên mạng (IOE) cấp quốc gia đoạt 1 huy chương vàng, 1 huy chương bạc.
Cô Dung tâm sự: “Tôi chưa từng một ngày vắng mặt ở trường hay đi trễ, về sớm. Tôi làm việc với tất cả đam mê của mình. Tất cả thầy cô ở đây luôn đoàn kết, lúc nào cũng duy trì được tình cảm, gắn bó, luôn đặt việc chung lên trên hết, làm việc với tất cả “Kỷ cương, tình thương, trách nhiệm” vì thế thành tích mà tôi đạt được cũng giống như thành tích của tất cả các đồng nghiệp ở đây”.
Trong suy nghĩ của nhiều giáo viên nhà trường, thầy Hiệu trưởng Chu Bá Tuân đã thực sự xem ngôi trường này là ngôi nhà thân yêu của mình. Hàng ngày dù trời nắng hay mưa, dù mùa đông giá rét hay mùa hè nắng cháy thầy cũng đều đến trường rất sớm và cố gắng hoàn thành công việc chung của nhà trường đạt hiệu quả cao nhất. Thành tích nhà trường đạt được hôm nay là kết quả của một quá trình phấn đấu bền bỉ, lâu dài, giàu tâm huyết của một tập thể đoàn kết, thống nhất, có tinh thần trách nhiệm cao vì sự nghiệp giáo dục. Song thành tích ấy cũng có phần đóng góp công sức rất lớn của thầy Hiệu trưởng Chu Bá Tuân.
Chính những giáo viên tận tụy với nghề, yêu thương học sinh hết mực như thế đã góp phần tạo nên Trường THCS Thân Nhân Trung là địa chỉ của niềm tin, là cái nôi đào tạo học sinh giỏi cấp THCS cho toàn huyện, là cánh chim đầu đàn cho ngành GD huyện Việt Yên. Ở ngôi trường 21 tuổi ấy, nhiều thế hệ thầy cô đã làm việc hết sức mình để có được một bề dày thành tích đáng tự hào, xứng danh ngôi trường mang tên danh nhân Thân Nhân Trung.

Bảo Thanh

http://thegioimoi.vn/Home/ArticleDetail/vn/4/900/truong-thcs-than-nhan-trung-21-nam-mot-chang-duong.tgm

Ý kiến của một giáo viên vùng sâu

“Chưa bao giờ nghề giáo bị rẻ rúng như bây giờ. Tại sao lại phải đem cả chính quyền địa phương và công an đến “bắt” giáo viên đang dạy thêm như tội phạm? Tại sao lại hủy hoại hình ảnh giáo viên trước mặt học trò mình? Đến cả cái nghề cao quý được cả xã hội tôn vinh mà còn bị đối xử thô bạo như thế thì trách làm sao giáo dục không xuống cấp, trách làm sao xã hội bây giờ lại vô cảm đến chừng ấy...”.

Thầy T. đặt tờ báo xuống bàn, nâng ly trà lên định uống, thầy lại dằn ly trà xuống, bỏ ra ngoài. Trong văn phòng có tiếng thở dài, có tiếng cảm thán, có tiếng gắt khẽ: “Có cầu ắt có cung. Cấm dạy CHỮ sao cứ như cấm MA TÚY vậy?”.

Việc dạy và học thêm từ lâu đã trở thành nhu cầu của cả học sinh lẫn giáo viên. Trên thực tế có một bộ phận không nhỏ học sinh tiếp thu kiến thức trên lớp chậm rất cần học thêm để có thể hiểu bài và bổ sung kiến thức. Dù mục đích học thêm là gì, kết quả không cao thì nó cũng cải thiện không nhỏ học lực của các em học sinh. Còn về phía giáo viên ngoài lương tâm và trách nhiệm còn có lý do tăng thu nhập để có thể sống được với nghề khi số lương hàng tháng còn khá hạn chế.
Tất nhiên không phải ở đâu cũng tồn tại tình trạng này, nhất là ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo - giáo viên không chỉ hy sinh tuổi thanh xuân để chăm lo dạy dỗ các thế hệ học sinh, thậm chí bớt cả tiền lương của mình để mua quần áo, sách vở cho các em, giữ các em tiếp tục học, có những giáo viên còn miệt mài phụ đạo học sinh yếu kém, bồi dưỡng học sinh giỏi mà không màng đến tiền bạc, dù một xu nhỏ...

Cô trò Trường THCS Tân Hưng Tây, huyện Phú Tân, Cà Mau

Chuyện sẽ không có gì đáng nói nếu việc dạy thêm không biến tướng kèm theo đủ chiêu trò. Cách đây không lâu tôi nhận được bức thư của học trò cũ, trong đó có đoạn: “Có lẽ ở vùng sâu vùng xa như mình thì mới không có việc ép học sinh học thêm thôi cô ạ. Ở thành phố, thầy cô nào cũng dạy thêm trừ môn sử, địa, công dân, thể dục. Em tiếp thu bài tốt nhưng cô giáo cứ nhắc em đi học thêm. Bài của em không sai nhưng chưa từng được điểm tối đa. Ở Sài Gòn, người có điều kiện kinh tế thích cho con học trường quốc tế, dù học phí mắc thật nhưng không bao giờ thầy cô dạy thêm thì học sinh mới học được đủ kiến thức lẽ ra ở trường phải được học. Mẹ em nói, ngày xưa thời mẹ không bao giờ có chuyện thầy cô dạy thêm tại nhà mà chỉ có học sinh cuối cấp ai có nhu cầu thì đi học tại các trung tâm luyện thi... Còn bây giờ nhiều cô giáo ra trường không thèm vào làm biên chế mà chỉ đi dạy kèm tháng kiếm trên 10 triệu là chuyện thường cô ạ”. Chuyện em học sinh ấy kể có lẽ không phải là chuyện lạ cũng như việc một số giáo viên cố tình dạy không hết kiến thức trên lớp, mở lớp dạy thêm để bổ sung kiến thức, dạy trước chương trình; cho học sinh học thêm làm trước những bài kiểm tra trên lớp; quan tâm, thiên vị những học sinh học thêm hơn so với những học sinh không đi học... và nhiều cách “ép” tinh vi khác để học sinh “tự nguyện” đăng ký học thêm.
Có rất nhiều văn bản quy định việc dạy thêm. Mới đây, ngày 16/5/2012, Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư 17/TT-BGDĐT để quản lý việc dạy thêm - học thêm. Theo đó, kể từ ngày 1/7, hàng loạt quy định mới về dạy thêm - học thêm sẽ chính thức được áp dụng như: cấm dạy thêm đối với học sinh tiểu học; cấm giáo viên đang hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập tổ chức dạy thêm - học thêm ngoài nhà trường nhưng có thể tham gia dạy thêm ngoài nhà trường; không dạy thêm đối với học sinh đã được nhà trường tổ chức dạy học 2 buổi/ngày... Điều ấy khiến cho giáo viên chúng tôi có cảm giác Bộ không quản được nên cấm!
Nhưng chuyện dạy thêm lại là câu chuyện dài, không thể nói cấm là cấm ngay được. Dù rất nhiều bất cập nhưng không thể phủ nhận việc dạy thêm - học thêm là một nhu cầu chính đáng, có ý nghĩa tích cực và được sự ủng hộ của đa số phụ huynh học sinh. Không phải dạy thêm lúc nào cũng tiêu cực. Chính bản thân tôi khi học cấp 3 cảm thấy chưa đủ kiến thức để thi vào đại học, một nhóm học sinh chúng tôi mới đến nhà thầy giáo nhờ thầy dạy phụ đạo kiến thức nâng cao để tự tin thi vào đại học. Kết quả là cả nhóm đều đậu đại học. Và nếu cấm thành công đi chăng nữa thì liệu với chương trình quá tải như hiện nay, giáo viên có thể chuyển tải hết trong giờ chính khóa được không? Trong khi các trường đại học, cao đẳng đa phần vẫn áp dụng cách thi cử cật vấn trí nhớ học sinh. Như vậy những học sinh lực học “đuối” sẽ phải xoay xở ra sao với lượng kiến thức đã bị hổng? Và những học sinh có nhu cầu nâng cao kiến thức ngoài chương trình sẽ “tầm sư học đạo” ở đâu? Tại sao lại cấm đoán sự cầu tiến ấy?
Cách đây không lâu dư luận xôn xao việc 15 thầy cô của trường THPT Lê Hồng Phong (Phú Yên), một ngôi trường nổi tiếng với 4 thủ khoa đại học, 1 học sinh đoạt giải Olympic quốc tế, đã vi phạm Thông tư 17 và bị lập biên bản. Có rất nhiều ý kiến trái chiều nhưng tất cả đều thừa nhận: liệu không có những tiết học thêm ngoài giờ (phụ đạo học sinh yếu, bồi dưỡng học sinh giỏi) thì trường THPT Lê Hồng Phong có thành tích vang dội như thế chăng?
Ngoài những chuyện “con sâu làm rầu nồi canh” thì đa phần dạy thêm là công việc để tăng thu nhập một cách chính đáng trong điều kiện lương chưa đủ sống đối với giáo viên. Thường thì tùy theo điều kiện kinh tế chung của phụ huynh mà giáo viên đề ra mức thu hợp lý. Đối với những học sinh ham học nhưng hoàn cảnh gia đình khó khăn nhiều thầy cô miễn phí học hoàn toàn. Thiết nghĩ việc giáo viên bán “chất xám” một cách chân chính thì có gì là tiêu cực? Hơn nữa, dạy thêm còn có tác động tích cực là đã tạo ra động lực cho giáo viên trau dồi chuyên môn để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của học sinh học thêm. Xã hội luôn đòi hỏi người làm nghề giáo phải tâm huyết nhưng liệu với đồng lương chưa thể đảm bảo cuộc sống, người giáo viên có thể hết lòng với sự nghiệp trồng người mà không vướng bận bởi chuyện cơm, áo, gạo, tiền để toàn tâm toàn ý đầu tư cho bài giảng? Trên lớp, người giáo viên dạy học bằng cái Tâm nhà giáo thì chẳng lẽ cái Tâm ấy sẽ khác ở lớp học thêm?
Dù thế nào đi chăng nữa, nhu cầu dạy thêm, học thêm cũng như bao nhiêu nhu cầu khác của xã hội sẽ vẫn tồn tại như lẽ tự nhiên dù có cấm hay không. Khác ở chỗ, dạy thêm, học thêm sẽ tồn tại dưới một hình thức khác, một chiếc áo vay mượn khoác tạm vào.
Trở lại với tình hình “bắt bớ”, kiểm điểm, kỷ luật giáo viên dạy thêm đang gây xôn xao dư luận hiện nay. Thực sự mà nói là người trong cuộc chúng tôi rất chán nản. Không chỉ là việc chúng tôi bán chất xám chân chính nhưng bị cấm một cách vô lý mà còn ở cách hành xử thô bạo của liên ngành chức năng mà một số thầy cô đã phẫn nộ gọi là “cảnh sát giáo dục”. Truyền thống ngàn đời của dân tộc ta luôn tôn vinh nhà giáo như là biểu tượng của một xã hội trí thức, cần được tôn trọng. Nhưng ngay trong môi trường sư phạm, hình ảnh ấy lại bị hạ thấp một cách tủi hổ. Đọc bài Bắt dạy thêm như bắt trộm trên báo Tuổi Trẻ, chúng tôi không thể hiểu tại sao lại cần phải có công an và chính quyền địa phương ở đây? Việc tổ chức kiểm tra dạy thêm và việc biến giáo viên thành “tội phạm” trước mặt học trò mình có nên chăng, hay đó là một lối ứng xử phi giáo dục? Chúng tôi không thể hiểu khi “cảnh sát giáo dục” chứng kiến thầy, cô ấy đang say sưa giảng bài, đang cố gắng dùng hết nhiệt tình của mình truyền thụ tri thức cho học sinh mà vẫn ập vào “bắt ngay tại trận” có nghĩ rằng chính họ đã xô đổ tượng đài người giáo viên nhân dân trong lòng bao thế hệ? Chính họ đã khiến những học sinh chứng kiến không phân biệt được đâu là chuẩn mực xã hội khi hình ảnh người giáo viên bị đánh đồng với những tên tội phạm? Như thế khi chúng ta rao giảng truyền thống “tôn sư trọng đạo” liệu con em chúng ta có tin và nghe theo không? Và có lẽ chẳng nỗi đau nào lớn hơn trong cuộc đời dạy học của mình là người giáo viên phải “nhận tội” trước học trò vì đã trót truyền đạt thêm tri thức cho các em!
Nhà giáo không phải là con buôn ở chợ trời, càng không phải một tên trộm. Trường học là một không gian trang trọng, tôn nghiêm và người thầy là một chuẩn mực của đạo đức xã hội. Vì thế phải có cách đối xử đúng mực, không nên làm hỏng đi chuẩn mực đã được xã hội thừa nhận từ bao đời nay. Bất cứ “căn bệnh” nào cũng cần phải điều trị từ gốc, chứ không phải cứ phạt ngọn là xong, “căn bệnh dạy thêm” cũng như vậy, để chúng tôi, những giáo viên vùng sâu không hề biết đến dạy thêm không cảm thấy tủi hổ, tổn thương và cũng để hình ảnh người thầy lại trở nên đáng kính trong mắt học trò.

Nguyễn Thị Việt Hà

http://thegioimoi.vn/Home/ArticleDetail/vn/4/904/y-kien-cua-mot-giao-vien-vung-sau.tgm

Thương người có mất gì đâu...

“Tôi không có nhiều tiền của để chia sớt cho những bà con gặp hoạn nạn. Tôi chỉ bỏ ra chút công sức vận động lòng nhân hậu của mọi người. Uớc chi ông trời cho tôi có sức khỏe dài dài để được tiếp tục làm những việc thiện mà ba má tôi hồi còn sống đã làm”

Đó là tâm niệm của bà Huỳnh Thị Hía (Phú Tân - Cà Mau) sau hơn 20 năm đạp xe rong ruổi tới các khóm ấp hết lòng giúp đỡ những người gặp hoàn cảnh khó khăn, những đứa trẻ không nơi nương tựa.

Thầy lang vườn “óc tiêu”...
Nhà Hía có một xưởng mộc chuyên đóng ghe, xuồng. Cả vùng Châu Thành (Cần Thơ) những năm 1950 không ai là không biết gia đình ông Mười Hy nức tiếng ăn ở thảo hiền. Người lỡ đường đói lòng cứ vào nhà ông Mười Hy ở đậu rồi cùng gia đình có gì ăn nấy. Ba má của Hía còn giỏi nghề thuốc Nam, chữa bệnh miễn phí cho bà con quanh vùng. Một đồn mười, mười đồn trăm, rất nhiều bệnh nhân ở xa biết về y đức của ba má Hía đã không quản đường sá xa xôi đến tận nhà xin chữa bệnh. Bệnh nhân lúc đó đến nhà Hía phần lớn là người nghèo khổ. Nhiều người bệnh khỏi, nhớ ơn đem con gà, con vịt đến biếu, ba má Hía nhứt quyết không nhận. “Mình có tay thuốc Nam, chữa bệnh làm phước cho bà con lối xóm chớ có to tát gì mà ơn với nghĩa. Cứu một người phước đẳng hà sa, làm phước là phải làm cho đến nơi đến chốn” - má Hía thường nói như vậy.

Bà Ba Hía chuẩn bị quần áo đi phân phát cho người nghèo

Nhà Hía đông anh em nhưng do gia đình hay lam hay làm, gia cảnh cũng khá nên mấy anh em Hía đều được đi học. Hía học tới lớp Đệ Thất trường Đầu Sấu - Cái Răng - Cần Thơ. Buổi sáng đi học, buổi chiều Hía theo má hái thuốc Nam. Đôi chân bé nhỏ của Hía lội khắp đồng xa, đồng gần để kiếm bằng được cỏ cây làm thuốc cho bà con đang đợi ở nhà. Hía chăm học bốc thuốc từ ba má rồi đọc thêm sách Đông Y. Mới mười hai, mười ba tuổi, Hía đã tự tay bốc thuốc, gặp ai hoạn nạn giữa đường như ngất xỉu, cảm mạo, trúng gió... Hía đều có thể cứu chữa được mà không bao giờ nghĩ đến công sá hay tơ hào một đồng bạc lẻ. Hía còn nhớ như in chuyện cứu được người chết hụt. Bữa đó, trên đường đi học về, thấy một người đàn ông gục mặt xuống vũng nước, người mềm như cọng bún, Hía lẹ tay ráng sức kéo người đàn ông nọ lật ngửa rồi kéo tóc ót, bấm huyệt thái dương, móc củ gừng mới mua ngoài chợ bỏ miệng nhai lấy nước bón vô miệng người đàn ông ấy rồi day tay thiệt mạnh lên ngực. Một lát sau người đàn ông ấy hồi tỉnh, mới hay giữa đường trúng gió, nếu không gặp Hía chắc chết hết đường về nhà.
Không chỉ là thầy lang vườn “óc tiêu” tốt bụng, Hía còn là cô giao liên nho nhỏ thông minh. Xưởng mộc của ba Hía chính là cơ sở cách mạng bí mật. Nhà Hía sát bên ấp chiến lược, có trồng mấy chục nọc trầu vàng, dây lá tốt dữ lắm nhưng không phải để đem đi bán mà chỉ là cái cớ để che giấu tài liệu, truyền đơn. Truyền đơn quấn thành cuộn tròn rồi bỏ vô cái khạp nhỏ đậy nắp kỹ rồi đem chôn dưới nọc trầu. Hía còn nhận nhiệm vụ báo hiệu tình hình cho bộ đội bằng cách thắp cây đèn treo ngoài hàng ba là tình hình êm, bộ đội có thể vô xóm, còn khi không có cây đèn là bữa đó động, có địch. Năm 1958, Hía cùng ba chuyển thư liên lạc bằng ghe chành lúa đi đường Quả Lựu (Vị Thanh, Cần Thơ) tới U Minh (Cà Mau) bị lính ngụy rượt theo xét, Hía lanh trí giắt bức mật thư bên trong chiếc nón lá cũ tưa xác xơ thẩy đại xuống ghe. Chúng xét tới xét lui không thấy gì đành thả cho ba con Hía đi. Lần đó bức mật thư quan trọng kịp đến U Minh để bộ đội chuẩn bị chiến dịch.

Bà Ba Hía chuẩn bị nấu bữa cơm chiều miễn phí cho 70 suất ăn

“Sống là cho...”
Hình ảnh người phụ nữ nhỏ bé, tóc bạc trắng, khuôn mặt phúc hậu, hiền lành, luôn mặc những bộ đồ bà ba giản dị đã trở nên quá quen thuộc từ hơn 20 năm qua với những ai thường xuyên đi làm từ thiện mà người ta vẫn gọi là “Bà Ba Hía từ thiện”. Đó cũng chính là bé Ba Hía, thầy lang vườn “óc tiêu” và cô giao liên dũng cảm hơn 50 năm trước.
Cứ nghe phong thanh nơi đâu có gia đình khó khăn, sắp nhỏ không có áo mặc, người già neo đơn là bà Ba đi, dù trong hẻm, trong ấp không có đường lộ để chạy xe phải đi bộ nửa ngày trời. Có bữa lội vô tới Khóm 3, bà gặp 4 đứa trẻ lấm lem chơi trước cửa, mẹ đi làm xa ở Bình Dương, cha bị chứng bệnh não úng thủy nằm liệt giường đã 7 năm, còn bà nội bị bệnh tim đang nằm bệnh viện tỉnh Cà Mau, đứa lớn nhất đang bón cơm cho cha, vừa bón nước mắt vừa rơi lã chã. Bà Ba Hía ôm mấy đứa trẻ hồi lâu mà rưng rưng xúc động, lấy hết số tiền trợ cấp người cao tuổi vừa nhận được đưa cho đứa lớn nhất, dặn dò nó chăm sóc cho cha và các em. Nói rồi bà lật đật đạp xe đi, lát sau trở lại với lỉnh kỉnh gạo, muối, mắm, dầu ăn, mì gói... “ Đó là trường hợp của bà Phạm Thị Thoa. Cùng một kiếp người mà sao họ khổ quá! Cả gia đình như bị trời đày. Bọn trẻ tội nghiệp tới mức cơm ăn cũng không đủ no, áo quần rách rưới, cái gì cũng thiếu thốn. Lần đó vận động bà con đóng góp cho bà Thoa chút ít tiền viện phí, còn lại mua thực phẩm cho mấy đứa nhỏ. Chúng tôi chỉ giúp được phần nào thôi. Nhìn cảnh đó thấy xót xa lắm, không biết tương lai mấy đứa nhỏ sau này ra sao” - bà Ba buồn bã chia sẻ.
Bà Ba Hía bắt đầu ngày mới của mình bằng cách đạp xe đi tuyên truyền cho bà con giữ gìn vệ sinh môi trường từ việc nhỏ nhất là sống sạch sẽ ngay từ nơi sinh hoạt, bếp ăn, nhà vệ sinh... Bà kết hợp tuyên truyền kế hoạch hóa gia đình, phòng chống các bệnh trong mùa khô hoặc mùa mưa và vận động trẻ bỏ học đến trường. Bà đến từng nhà, lựa lời khuyên nhủ như tâm sự, kể chuyện để mọi người làm theo và tranh thủ đề nghị bà con đóng góp những đồ dùng cũ chuyển cho những người có hoàn cảnh khó khăn. Bà làm tất cả những điều đó không chỉ với vai trò là một cộng tác viên của Trung tâm Y tế dự phòng huyện Phú Tân mà với cái tâm của một con người sống có trách nhiệm với xã hội. Hiểu được tấm lòng nhân hậu của bà, có rất nhiều người ủng hộ không chỉ vật dụng cũ mà còn đóng góp tiền để bà chuyển đến các hoàn cảnh đáng thương. Bà ghi tất cả những gì bà con đóng góp vào một cuốn sổ được đề là “Tấm lòng vàng”, lên danh sách những ai cần ủng hộ vào quyển sổ, rồi ghi tên, số tiền của những người đóng góp vào đó. Đấy cũng là cách tri ân của bà Ba đối với những tấm lòng hảo tâm.

Anh em xe ôm cũng tiếp sức cho bà Ba Hía

Năm này qua năm khác, tóc bà phủ trắng màu sương, lưng còng hơn nhưng đôi chân bà vẫn không dừng lại. Với chiếc xe đạp cũ, bà cứ chạy đi hết nơi này đến nơi khác, mọi ngóc ngách của thị trấn miền biển, bất kể ngày mưa hay nắng: “Mình làm việc thầm lặng, không muốn ai nhớ tới mình”, bà nhủ lòng vậy nhưng những ai được bà giúp đều xem bà Ba Hía là ân nhân. “Không có bà Ba con không biết làm sao có gạo để nấu cháo cho ba với các em. Bà Ba thương tụi con hệt như bà nội vậy” - Em Phạm Yến Linh (cháu của bà Phạm Thị Thoa) thút thít tâm sự.
Nhìn bà tất bật sửa soạn áo quần cho sắp nhỏ ở xóm đảo, chuẩn bị chuyến đi sắp tới, chúng tôi hiểu rằng không gì có thể cản bước chân bà, dù tuổi già, sức yếu. Bà dặn tôi không được viết báo, chuyện của bà làm rất bình thường, từ cái tâm, cái phúc chứ không vì danh tiếng. Và cũng vì đó là truyền thống của ba má bà để lại, cái tâm thiện đã ngấm vào máu thịt rồi. Bà chỉ muốn để lại cái đức cho cháu, cho con, chỉ muốn truyền cho mọi người chút lòng trắc ẩn với cuộc sống xô bồ đang càng ngày càng trở nên vô cảm. Các con của bà cũng ảnh hưởng nếp sống lương thiện của mẹ, sống rất giản dị và làm nhiều việc tốt. Niềm vui lớn nhất của bà là cả 4 đứa cháu ngoại đều đang học đại học và học rất giỏi. Đó cũng là cái phúc, niềm tự hào của một gia đình thuần nông ở một thị trấn miền biển rất xa xôi.
“Sống đến chừng này tuổi rồi, cũng không xa nữa là về với ba với má, tôi cũng chẳng mong gì hơn, thôi thì khi nào còn sức, tôi còn tham gia làm từ thiện. Thương người có mất gì đâu...”. Nói rồi bà tất tả quay về “Tổ cháo từ thiện” (tổ cháo thành lập bởi công sức của các phật tử chùa Phổ Hiền) đặt tại Bệnh viện Phú Tân để chuẩn bị cho bữa cơm chiều gần 70 suất ăn miễn phí. Trên chiếc xe đạp bà chở lỉnh kỉnh những mướp, đu đủ, tàu hũ, rau muống chất cao, mấy anh xe ôm thấy thế sà xe lại, chia bớt những bọc thực phẩm để chở giúp bà Ba. Bà cười: “Ơn phước quá, mấy chú ngày nào cũng chở đồ không lấy tiền cho bà già này. Thiệt là ơn phước...”.
Mới hơn 4 giờ chiều, nắng hãy còn gay gắt, bóng của bà Ba hắt xuống đường nhỏ bé nhưng những gì bà Ba Hía làm được hơn 20 năm nay thật to lớn và đáng trân trọng...

Nguyễn Thị Việt Hà

http://thegioimoi.vn/Home/ArticleDetail/vn/7/894/thuong-nguoi-co-mat-gi-dau....tgm

LẠI MỘT TỜ LỊCH RƠI

   Truyện ngắn

“Lại một tờ lịch rơi, lại một giấc mơ bay qua mái nhà",  Thu lẩm nhẩm một câu trong bài hát “ Nếp Ngày” của Giáng Son. Cô nhếch mếch cười khi đọc mẩu tin trên một tờ báo điện tử về một cô nàng cởi phăng quần áo giữa đại lộ để dằn mặt người yêu. Thu thấy đau đầu, cô tắt máy tính, ngó vào điện thoại đọc tin nhắn của Lâm: “  Chủ nhật em có làm gì không? Anh chở em ra ngoại ô nhé!” . Định sẽ nói gì đó với Lâm, lại thôi. Có những khi chẳng tìm được ngôn từ thích hợp cho những điều muốn nói, im lặng là tốt hơn khi những gì nói ra sẽ chỉ là thứ ngôn từ hoa mỹ ngụy biện.

Thu khóa cửa, nhấn ga ra ngoài đường. Xe cô lướt nhanh qua các con phố, chẳng phải cô đang cố hòa mình vào cái nhịp tất bật của dòng người đang di chuyển mà cô đang cố để những suy nghĩ trong đầu cô về Hùng, không thể ồ ạt đổ xuống. Ít nhất vì tập trung lách người qua cái ồn ào, vội vã của phố, cô sẽ không phải suy nghĩ nhiều.

****

Thu đã đi qua tuổi 26 của mình. 4 năm cô yêu Hùng, 4 năm cô dấn thân vào mối tình tội lỗi không thể thoát ra. Thu như con thiêu thân lao mãi vào ánh sáng rồi gục chết trước khi bình minh thức giấc. Hùng kéo cô vào cơn lốc cảm xúc khiến cô yêu điên cuồng khi chưa biết rõ anh là người thế nào, gia đình anh ra sao và cả người vợ mà lúc nào anh cũng kêu… chán.

Nhớ, thương, mong đợi và sex , đó là tất cả cung bậc tình yêu giữa họ. Họ lao vào nhau ngấu nghiến, hoang dã và dữ dội. Anh  xiết lấy những nơi nhạy cảm trên cơ thể cô và đam mê với nó. Chỉ khi anh và cô hoàn toàn bản năng xác thịt một cách nguyên thủy nhất  mới nối cô và anh hoà vào nhau làm một, khi họ ở ngưỡng thăng hoa đó, thì anh mới thật sự thuộc về cô, và yêu cô trọn vẹn. Khi họ trong nhau, tan ra, lịm đi trong đê mê của sự hòa hợp thân xác tuyệt đối những thanh âm của cơ thể nghiến vào nhau  giống như tiếng vọng của hạnh phúc Thu mới cảm thấy nỗi ê hề của thứ tình yêu ăn cắp, vay mượn được ve vuốt. Sau đó, Hùng hồn nhiên ngủ, Thu bước xuống. Cô đứng bất động trước gương, bầu ngực trẻ căng tròn, những đường cong quyến rũ của một cơ thể thiếu nữ đương thời xuân sắc hiển hiện trước mắt Thu. Cô đưa tay lướt nhẹ chính cơ thể mình, trên cơ thể vẫn ấm độ xuân đang hừng hực những khát thèm yêu đương, làn da màu ánh trăng, mái tóc đổ nhẹ xuống vai, vương trên trán, lấp xấp, xô lệch. Cô tự thấy mình thật đẹp. Trên giường, Hùng thở đều, tấm mềm hờ hững đắp qua người. Ngay cả trong lúc ngủ anh vẫn đẹp như một pho tượng tạc. Thu xối những tia nước ấm qua người, phun lên mặt, để những giọt nước mắt bị những tia nước cuốn đi. Thu lau khô người, phả vào một chút nước hoa, cô để nguyên cơ thể như còn thơm mùi trinh nữ nằm bên Hùng, anh vẫn ngủ say. Nhiều lần Thu cật vấn mình đang tìm cái gì ở Hùng, ở mình nếu không phải là tình yêu?  Những thứ cô muốn không thể sờ thấy, không thể nhìn thấy, thậm chí là không thể gọi tên. Hằng đêm cô khép hờ cửa phòng, mặc những bộ đồ lót sặc sỡ, khiêu gợi, thân thể ướp hương hoa và đợi Hùng. Anh đến, họ lại lao vào nhau, những nụ hôn tham lam chạm vào tất cả các ngóc ngách cơ thể, những đợt rung cảm mãnh liệt trên đôi thân trong vũ điệu thân thể hoan lạc cực điểm. Sau đam mê  Hùng lại ngủ, Thu lại trườn qua người Hùng và ngắm cơ thể mình trong gương, cô dùng những tia nước ấm để xóa nước mắt. Nhưng đêm Hùng không đến, cô cào cấu trên nệm chăn, cả cơ thể như bỏng rát những cơn đam mê Hùng bỏ lại trên thân thể cô. Cô là con thiêu thân tham lam và xuẩn ngốc nhất đời.

Thu đẹp, cô ý thức được điều đó. Đồng nghiệp của cô có người ngưỡng mộ, có người lại ghen tị vẻ đẹp kiêu kì ấy. Những tiếng xì xầm, những lời tán tụng, thái độ khinh khi lẫn lộn trong chuỗi ngày đến và đi. Những gã đàn ông, trẻ có, già có, có người ngưỡng mộ cô, có người thèm khát cô và cũng có người muốn lột lung lớp áo bên ngoài để ngấu nghiến những đường cong. Thu biết tất cả, nhưng cô vẫn nhoẻn miệng cười, ánh mắt ướt át ban phát vừa đủ cho họ nóng lên, cô lướt qua họ với vẻ mềm mại của một con rắn. Thu chơi trò của một con mèo vờn chuột với những gã thèm thuồng cô. Bảo, Lâm và gã chủ vựa hải sản đã được cô cho vào thú tiêu khiển kì dị ấy. Cô vờn họ, cho họ chạm vào da thịt, cho họ những hứa hẹn, cho họ những ham muốn trong ý nghĩ dâng lên rồi hụp xuống  đổi lại cô sẽ có những phút hả hê xoa dịu khi Hùng không bên cô. Cô nhấp rượu mạnh, tự thưởng cho cái giác cợt nhả ấy đến khi cô say mềm và bật cười chua chát khi không thể chối bỏ cảm giác cô mới chính là một con chuột nhắt nhỏ bé bị con mèo tinh ranh là Hùng vờn đuổi đến mệt lả.

Khi Thu chỉ là một thiếu nữ quê mùa, vụng về,  Hùng đã đến, anh gột rữa vẻ ngoài ấy cho cô, thay vào đó là vẻ kiêu sa giả tạo và phong thái của một nàng tiểu thư phố thị. Hùng có những quy định riêng dành cho cô, anh cũng phân rõ cô ở vị trí nào trong cuộc sống của anh ta. Ranh giới ấy cô không có quyền được bước qua. Cô thuộc về bóng đêm, góc tối của Hùng. Khi bình minh lên Hùng sẽ trở về nhà không vương mùi nước hoa, bia rượu và mùi của người đàn bà xa lạ.

*****

Thu loạng choạng tay lái, cô cảm thấy tức ngực, trước mắt cô Hùng và vợ con đang mua những mấy món đồ chơi, đứa con trai kháu khỉnh luôn miệng nói: “ Bố, mua cho Tít siêu nhân, xe tăng nữa.”. Cô dừng lại một khoảng cách vừa đủ để nhìn rõ họ, run rẩy, nghẹn đắng và cả tức tối, ghen hờn với người đàn bà nhỏ nhắn, khá xinh xắn được là vợ anh. Hùng quay lại, ánh mắt anh chạm vào mắt cô. Anh ném vào cô  ánh mắt như xua đuổi, như buộc Thu phải tránh xa gia đình anh ta ngay lập tức, như một vách ngăn vững chắc cấm Thu không thể chạm vào. Thu rùng mình. Hùng thản nhiên, rồi như gặp một người lạ, anh không có vẻ gì lúng túng, ngại ngần hay một chút gì xót cho Thu, anh tiếp tục mua đồ chơi cho con. Thu quay ngược xe, phóng nhanh đi một đoạn xa, cô dừng lại gọi điện cho Lâm: “ Anh đến Thủy Trúc nhé, quán cũ”. Không đợi Lâm trả lời cô tắt máy. Cô chọn một góc nhỏ, gần bụi thủy trúc, bên đài phun nước, gọi cho mình một ly chanh rum pha bạc hà. Thu chẳng quan tâm Lâm đến hay cô phải ngồi một mình trong buổi chiều tái tê này. Lâm đến, anh mang theo một chậu cúc sao băng bảo:

     -  Cúc sao băng hiền hiền, dễ thương giống Thu.

 Thu cười nhạt nhẽo :

    -    Thế à?.

Anh gọi một ly đen đá và một đĩa hạt dẻ. Lâm hiền đến mức Thu cho là anh nhu nhược. Không sàm xí như gã chủ vựa hải sản luôn muốn tìm cách đổi những món đồ đắt tiền để được qua đêm cùng cô. Lâm yêu Thu một cách nhẫn nại và chịu đựng. Thu nhát gừng :

 -   Anh nói gì đi.

 Lâm bối rối:

 - Nói gì bây giờ em.?

 - Nói gì cũng được.

 -  Anh kể chuyện cười cho em nghe nhé!

 - Cũng được.

Lâm bắt đầu kể một câu chuyện cười về gã chăn bò và nhà thông thái, chú thỏ con láu lỉnh, sự keo kiệt thái quá của người Slavo… Thu không cười nổi, không phải vì Lâm kể chuyện không vui mà đầu óc Thu quay cuồng bởi ánh nhìn như xua đuổi của Hùng ban nãy. Bất giác Thu đề nghị:

 - Ra ngoại ô nhé!

Lâm mỉm cười :

 - Em mang cúc sao băng về nhà đã rồi mình đi. Anh chuẩn bị một vài thứ sẵn rồi.

 - Sao biết em sẽ đi mà chuẩn bị? Thu ngạc nhiên.

 - Linh cảm em ạ.

 - Linh cảm à?

 - Ừ!

Mất 30 phút để mang chậu cúc về nhà, Thu cẩn thận tưới một ít nước cho hoa, cất xe, khóa cửa và ngồi sau xe Lâm. Điều khiến cô dễ chịu nhất là Lâm không bao giờ hỏi quá nhiều, anh chỉ hỏi những câu hỏi vừa đủ để cô dễ chịu. Vùng ngoại ô cách thành phố trung tâm không quá xa nhưng Sài Gòn náo nhiệt, văn minh dường như ở một nơi nào đó rất xa. Lâm vừa chở cô qua một xóm nhỏ đầy rẫy những ngôi nhà sập sệ, những con đường nhỏ vừa oằn mình gánh chịu những cơn mưa đầu hạ, những khuôn mặt tối tăm chai lì, vô cảm. Thỉnh thoảng có vài ngôi biệt thự nhô lên đồ sộ, vương giả, những người mà ngay trên khuôn mặt đã toát lên sự xa hoa đầy hưởng thụ. Sài Gòn là thế, ngay bên cạnh những phận người tối tăm, những căn nhà không đáng gọi là nhà vẫn tìm được sự giàu có, sang trọng. Lâm chở cô đến vườn Thiên Thanh ven sông Tắc cách trung tâm thành phố chừng 16km. Họ không nói gì nhiều với nhau, chỉ trao đổi một vài câu thoại ngắn. Lòng Thu dịu lại, ánh mắt lạnh lùng cứa nát lòng cô của Hùng tan ra, nhạt đi. Cô đứng giữa một vùng xanh mướt của thiên nhiên sông nước, có ao cá, vườn rau, giàn bầu, giàn mướp. Cô như thấy được quê nhà, quê cô ở miền Tây lâu lắm không về thăm kể từ ngày yêu Hùng. Thu nhìn chiều rơi trên sông bỗng nhớ da diết cánh đồng quê cô mà chẳng mấy khi cô nhớ. Ly cam sữa Lâm gọi cho cô bỗng nhiên đắng ngắt. Lâm vẫn ngồi nhẫn nại như chỉ chờ cô yêu cầu là anh có thể làm ngay được kể cả việc không tưởng là hái sao trên trời. Thu chưa từng xúc động với sự tận tụy của Lâm. Đi qua năm tháng, cảm xúc của cô trở nên chai lì đến mức cô thấy mình thiếu lòng tự trọng. Lâm cuộn những chiếc lá dừa thành những chùm hoa, Thu bắt đầu chú ý những ngón tay của Lâm đan qua đan lại những bông hoa hiện ra.

 - Anh biết kết hoa bằng lá dừa à? Em cũng biết kết đấy.

 - Thế à? Lá dừa của em đây..

 Lâm đưa cho Thu 2 chiếc lá dừa một xanh, một ngà trắng. Thu kết thoăn thoắt không chỉ hoa mà thắt thêm những con cào cào ngộ nghĩnh. Một thoáng sau họ đã có một bó hoa lá dừa.

 - Em thích Sài Gòn thế này, thật bình dị và ấm áp khác xa những con phố hoành tráng, rực rỡ.

 - Giống như một mảng xanh nhỏ trên cái nền xám phải không em?

 - Anh so sánh thú vị nhỉ?

Thu lại khẽ cười, Lâm không tẻ nhạt như cô tưởng.

 - Anh biết yêu không?

 - Em biết yêu không?

Lâm nhìn thẳng vào mắt Thu hỏi, đôi mắt của anh dịu dàng, từ tốn không giống đôi mắt ti hí đầy dục vọng của gã chủ vựa hải sản vẫn nhìn cô.

 - Đừng đánh lạc hướng. Trả lời câu hỏi của em đi.

     -     Nhớ, lo lắng, muốn được chăm sóc, muốn người ta vui vẻ, hạnh phúc, luôn mong thấy người ta hàng ngày thậm chí từng phút giây, muốn ngay lập tức cưới người ta làm vợ để yêu thương…Như thế có phải là biết yêu không?

      -  Anh nói giống một nhân vật trong phim nhỉ? Anh không nghĩ mình được gì trong tình yêu sao?

      -   Nơi đâu có hưởng thụ, nơi ấy có bóng tối. Nơi đâu có tham vọng, nơi ấy có bóng tối...Anh không chiếm hữu tình yêu, anh chỉ mong tình yêu đến được với mình.

 - Vì sao anh yêu em?

Lâm quay hẳn lại nhìn Thu, hơi ngạc nhiên, cô chưa từng hỏi anh những câu hỏi tương tự. Người con gái trước mặt anh có đôi mắt màu hạt dẻ, đôi mắt hoang mang, tuyệt vọng. Lâm trả lời rất chậm:

 - Vì anh yêu em… Chẳng có nguyên nhân, lý do đâu.

 - Ngay cả lúc biết em yêu Hùng?

     -    Em còn nhớ ngày anh gặp em không? Đó là khi anh lúng túng không biết bắt đầu làm từ công việc gì trong ngày đầu tiên nhận việc. Em mang cốc cafe đến cho anh và bảo: “ Chỗ anh ngồi gần chỗ tôi. Anh uống café và làm việc bắt đầu từ việc tiếp xúc với chiến dịch quản cáo trên văn bản…Anh đã nghĩ là mình sẽ yêu em…

Thu mỉm cười, Lâm thú vị hơn cô tưởng. Thu gọi rượu, Lâm không cản cô, chỉ nhắc Thu uống ít. Họ không nói với nhau nhiều. Thu uống rất nhiều nhưng không có cảm giác say. Cô đưa mắt nhìn ngắm mọi thứ, rồi bước đến bên vòi nước, dùng nước lạnh vỗ lên mặt, ngắm nhìn mình trong gương, cười ngốc nghếch. Dường như cô không thuộc về nơi này, không thuộc về Hùng mà thuộc vào một góc tối nào đó. Lâm đưa Thu về, xe lướt qua những mảng sáng tối, đối lập giữa sang trọng và sập xệ…Hùng đứng sẵn trước nhà Thu, nhìn cô với ánh nhìn lạ lẫm. Anh cười khẩy:

 - Hai người phải đi đến đâu để vui vẻ ?

- Anh đừng hiểu lầm, em và Lâm chỉ ra ngoại ô.

Thu ấp úng giải thích. Lâm nhìn Hùng, ánh nhìn của một người đàn ông tử tế:

      -   Nếu yêu được Thu, đó là diễm phúc của tôi. Rất tiếc cô ấy không để ý đến tôi đâu. Đừng hiểu lầm cô ấy.

Mắt Hùng vằn lên, cơn ghen có thể biến anh ta thành hổ dữ. Hùng ghé sát vào Thu, anh gằn giọng:

 - Hiểu lầm à? Cô uống rượu với gã này? Vờn hắn như các gã trai khác? Và sau đó ..

Thu ngắt lời:

 - Anh quá lời rồi. Lâm về đi..

      -   Thế nào? Da thịt nàng thơm chứ. Kĩ thuật nhuần nhuyễn chứ…Có được điều đó anh cần cám ơn thằng này.

“ Bốp”, rất nhanh Lâm tống vào mặt Hùng một quả đấm khiến anh ta ngã xuống. Thu chết lặng nhìn hai gã đàn ông. Cô không còn sức để phản ứng, chỉ muốn rũ ra. Cô thấy lạnh, một cơn lạnh toát chạy ngang thân thể… Hùng đứng dậy chùi mép, nơi ấy rỉ máu, ném lại cái nhìn khinh bỉ về phía Thu và rồ máy. Cô  cảm thấy thương hại lẫn chua xót thay cho mình và cho họ. Lâm theo cô vào nhà, cả hai lặng im. Cô rót rượu cho mình và cho Lâm. Có lẽ cả hai cũng đang đau… Lâm nhìn cô, sâu trong ánh mắt lòng yêu thương lẩn khuất. Đó không phải ánh nhìn chiếm hữu.  Cô bắt đầu say, cô vừa cười vừa hát “Lại một tờ lịch rơi, lại một giấc mơ bay qua mái nhà", cô hề chú ý đến việc Lâm đang có mặt trong nhà cô hoặc cô có biết mà không hề quan tâm đến sự có mặt đó. Trước mắt cô, bóng người mẹ già lẩn thẩn lui cui bên cà ràng nổi lửa nấu cơm. Hương khói bay lên từ trái bếp quyện lên tàn lá dừa làm ấm nồng cả buổi chiều mưa. Mẹ kho mẻ cá trê vàng sền sệt như muốn tích tụ cả cánh đồng với mồ hôi nước mắt của trọn đời tuổi thơ bao mùa mưa nắng. Cô mỉm cười vô thức. Cô đi loạng choạng xung quanh căn phòng của mình và ngã xuống sofa.  Lâm ngồi lặng im, anh thấy xót cho Thu và lẳng lặng bế cô lên giường. Tay anh vòng qua người và vô tình chạm vào khuôn ngực Thu. Người con gái anh yêu mắt nhắm nghiền, thở thật nhẹ nhàng, khuôn ngực nhô cao phập phồng, mùi thơm cơ thể lẫn trong mùi rượu tạo thành hương quyến rũ…Lâm gần như không thể kìm chế, anh ghé môi hôn Thu, hơi thở anh gấp gáp, tim đập nhanh, cơ bắp toàn thân trở nên căng thẳng. Anh lần giở những chiếc cúc áo, da thịt Thu trắng ngần lộ dần sau lớp áo, khuôn ngực căng đầy. Cùng một chiếc khăn ướt, tay anh mơn man, dịu dàng trên da thịt của Thu… Lâm run lên…

*************

Thu nhắn tin cho Hùng : “ Trả lại những thứ của anh. Anh không hề yêu em. Anh chỉ đánh cắp em thôi. Mình vốn dĩ không thuộc về nhau…”.Lần đầu tiên cô phá vỡ quy định không được chủ động nhắn tin cho anh. Cô nhìn lại ngôi nhà Hùng đã mua cho cô. Cô dừng lại khóm cúc sao băng Lâm mua vẫn chưa kịp trồng. Cô lấy một chiếc xẻng nhỏ, xới một góc đất trong bồn hoa trồng cúc nơi đó, không quên tưới cho cúc một chút nước. Cô khẽ cười… khi những cánh hoa mỏng như lụa, vàng như nắng rung rinh trong gió. Thu xé một tờ lịch, ngày mai sẽ khác xa cái ngày hôm nay, cô nghĩa thế!…Để lại chiếc điện thoại trên bàn, khóa cửa. Thu muốn “ tẩy trần” và có đủ thời gian để đúng nghĩa về tình yêu chân chính khi biết được rằng đêm qua Lâm không để cảm giác trần tục thường tình của một gã trai để thăng hoa trên nỗi đau của người kẻ sống kí sinh trên thứ tình cảm phù phiếm mà cô ngỡ là yêu … Lâm đã về sau khi thay bộ đồ đã ướt nhẹp vì rượu Thu uống tràn vương vãi, thấm trên áo cho cô.

Nhưng điều Thu nghĩ  đã không còn quan trọng, những người yêu nhau, họ sẽ biết tìm ra nhau, dù xa đến đâu, dù lâu đến đâu, dù ở giữa bao nhiêu người ….Những vết thương sẽ liền lại, nỗi đau có thể vẫn nằm đó, rỉ rả từng giọt để rồi thành sông trôi ra biển lúc nào không hay biết. …

Tờ lịch cũ đã rơi…

                                                Cà Mau những ngày mưa dài

Nguyễn Thị Việt Hà

Trang thơ Việt Hà trên tạp chí Thế Giới Mới.

Quả thị vàng vừa chín giấc chiêm bao

Quả Thị sáng nay tỏa hương, thơm từ kí ức
Bà bỏm bẻm nhai trầu hàm răng hạt na lóng lánh sơn mầu nguồn cội
Cháu ngồi vót nan đan quạt, gom gió từ rặng tre đằng ngà
Vai mẹ gánh nặng mùa màng của cánh đồng xa
***
Mùa lạc ra hoa
Bắp trổ cờ
Con ve cũng vừa lột xác
Trẻ con ca hát đồng chiêm
Mùa thị chín vàng hột thóc
Mẹ chuốt rơm bện chổi dưới giàn thiên lý thơm bông
Con gối đầu ngủ trong hương ngực mẹ
***
Miền Nam không có Thị
Chuyện cổ tích trẻ con cũng chẳng buồn nghe
Bà đi ra đồng Đống Mối
Mẹ đi ra đồng Đống Mối
Xa hơn trái đất này
Con men theo con đường ngát mùi thiên lý
Gặp lại quả Thị vàng vừa chín giấc chiêm bao
01.11.2012
Nguyễn Thị Việt Hà
P/s: Bữa trước anh Lê Bin gởi cuốn Đồng Vọng cùng trái thị. Lâu lắm mới nhận được quà quê, cứ nghe rưng rức....

Mùa vô cớ nhớ nhau..

Có những mùa mình vô cớ nhớ nhau
Cỏ lóc chóc quấn tròn tránh cơn gió chướng
Mình chạm tay trong không gian tưởng tượng
Cũng hạnh phúc thốt lên... thật ấm... thật gần!
***
Mảnh trăng suông tràn bước hành quân
"Ba lô 10 kí chứ nhớ em gấp 10 lần hơn vậy"
Em gõ phím chợt cười rung tháng bảy
Cơn mưa cuối mùa trắng xóa nụ cười em
***
Bao nhiêu mùa thu chừng ấy nhớ mong
(Thôi em cứ gọi là mùa thương yêu nhé)
Hoa cúc áo nấp bên tường... be bé
Chẳng rong rêu nào nhuộm xám cánh trắng xinh
***
Buổi chiều nay lau lách kể chuyện mình
Một con đường chạy thẳng từ kí ức
Và người ạ, có những điều rất thực
Tồn tại bên ngoài giả dối đã từng qua!
Nguyễn Thị Việt Hà
P/s: Mỗi ngày vào YuMe một ít phút rồi chạy vù đi. Mùa thu ở Cà Mau vô duyên lắm nhưng được cái cũng thực thà, lá rải rác vàng, ba khía vào hội, lục bình trổ hoa tím... Lâu lắm không làm thơ chỉ là viết mấy dòng nghệch ngoạc... Nhưng mà cảm xúc có chuyên nghiệp được đâu ( Hoàn Nguyên nói thế mà)... Vậy thi cảm xúc này tặng chị... chị nghe...!

HOA CHỮ NỞ GIỮA ĐẠI NGÀN

Những năm 80 của thế kỉ trước, Đạ Huoai (Lâm Đồng) nằm heo hút giữa đại ngàn mênh mông, rừng thiêng nước độc, dân cư thưa thớt, đi hết một ngày đường xuyên qua 3 huyện mới có một ngôi trường. Nhưng cũng chính từ nơi mà cư dân vùng này gọi là xứ “Ma” bởi có thị trấn Madaguil và cũng vì sự u tịch, cô liêu của núi rừng đã bừng sáng lên bởi những giáo viên thầm lặng hy sinh cả tuổi thanh xuân của mình miệt mài gieo chữ…

Dấu chân những người gieo mầm chữ

     “Nghèo khổ, dân cư thưa thớt, đường sá, điện thắp sáng đều rất hạn chế… là thực trạng của Đạ Huoai những năm 80. Đối với những vùng xa xôi hẻo lánh việc đưa các em đến trường đã khó, giữ lại các em học hết niên khóa, hết cấp lại là điều khó hơn, nhiều khi phải cố gắng và hy sinh nhiều thứ của bản thân mình để bám trường, bám lớp. Nhưng ngày ấy, tất cả chúng tôi đều không nghĩ mình sẽ được gì mất gì mà cố gắng cống hiến tri thức của mình bằng tình yêu thương không toan tính, chỉ mong sao học sinh có tương lai xa hơn đoạn đường rừng các em đi, cao hơn ngọn đồi các em làm nương rẫy…”  - cô Lê Thị Thu Hương (giáo viên trường THPT Đạ Huoai – Lâm Đồng) bồi hồi nhớ lại  những ngày tháng đầu tiên mang chữ về non cao.

      Tuổi hai mươi tràn căng sức sống, rất nhiều người muốn tìm cơ hội thay đổi cuộc đời nhưng thế hệ giáo viên trẻ, có trình độ Đại Học chính quy với nhiệt huyết, lý tưởng và khát vọng sống đẹp như cô Đinh Thị Cúc, thầy Văn Thành Sở, thầy Thái Quang Tuân, cô Lê Thị Thu Hương, cô Nguyễn Thị Hà…vv… đến vùng cao nguyên nghèo khó, sẵn sàng chấp nhận cuộc sống với bao nhọc nhằnở lạitrường PTTH Đạ Huoai (đây là ngôi trường chung cho cả 3 huyện: Đạ Huoai, Đạ Tẻh và Cát Tiên những năm 1981- 1985) công tác. Trường làm bằng tranh tre nứa, bảng đen làm bằng cót tre đan bọc nhựa si-mi-li. Mặt bàn của thầy lẫn trò làm bằng cây mum đập dập lát đều, ghế ngồi cũng được đóng bằng những cây tre già, vách ngăn giữa các lớp cũng là những lớp liếp mum. Khu tập thể giáo viên toàn bộ cũng được dựng bằng chất liệu cỏ tranh và cây mum.Lương thấp, phải khéo thu vén, tằn tiện lắm mới đủ sống.Cuộc sống của bà con ở đây nhiều khó khăn. Vì thế mà cái chữ cũng nặng trĩu trên vai những người thầy đi gieo chữ. Thế nhưng, khó khăn không dập tắt nhiệt huyết của thầy cô giáo trẻ ở khắp các vùng quê trên cả nước xung phong vào vùng kinh tế mới Đạ Huoai truyền thụ kiến thức, mở mang văn hóa.

       Trong nhật kí của mình thầy Thái Quang Tuân còn ghi lại: “ Năm 1990 dãy A xây mới, khu nhà tranh phá bỏ, thay bằng một dãy hai giang không vách, mái lợp giấy dầu chia thành hai phòng học. Đáng khen trình độ học sinh năm học đó! Học một lúc được hai môn. Một hôm, mình dạy tiếng Anh bên này, bên kia thầy Lê Văn Lai thỉnh giảng dạy môn đại lý. Khi thầy Lai thực hiện phần củng cố bài xong, hỏi lần cuối: “Các em có hiểu bài không?”. Hầu như cả lớp: “Yes. I do.”

Phải chăng, nơi gian khó ấy không thể nhấn chìm những ước mơ lạc quan trong cuộc sống của những giáo viên trẻ? Năm tháng sống trong giản dị, người giáo viên lấy tình yêu nghê làm niềm vui trong cuộc sống. Khi ước mơ còn treo ở lưng chừng núi thì giữa trùng điệp núi rừng, những mầm chữ được gieo đã bắt đầu cắm rễ…

“Hoa chữ” đã nở

         Trường THPT Đạ Huoai vừa tròn 31 tuổi (1981 – 2012), cũng chừng ấy năm những giáo viên phơi phới tuổi đôi mươi gắn bó gần nửa đời người với ngôi trường bên vách núi. Khi những làn mây trắng xóa còn quấn quanh những ngọn núi cao cũng là lúc bóng áo trắng học trò sáng lên từ phía những con dốc đến trường.

        “Mầm chữ” những giáo viên trẻ gieo năm xưa, 31 năm sau đã “nở hoa” giữa đại ngàn. Họ thực sự là những "nhà giáo của nhân dân" bởi họ vẫn từng ngày thầm lặng hy sinh cuộc sống riêng của bản thân để "vì lợi ích trăm năm trồng người". 31 năm thời gian nhuộm sương mái tóc, khắc vết chân chim trên khuôn mặt mỗi người nhưng điều đó có gì là quan trọng khi khát vọng sống đẹp của những năm tháng tuổi trẻ đã trở thành hiện thực khi chắp cánh ước mơ cho học sinh xứ “Ma” bay qua đỉnh núi quê hương đến muôn phương đất nước mình. Những học trò bé bỏng năm xưa đã “đục đá kê cao quê hương”* của mình.

       Tuy cuộc sống ở vùng cao vẫn còn đó những khó khăn, gian khổ. Đời sống giáo viên vẫn "thừa sự thiếu thốn, thiếu sự đủ đầy" nhưng quy mô và chất lượng giáo dục đã có sự chuyển biển rõ nét. Đến nay toàn huyện có 10 trường mầm non, 10 trường tiểu học, 7 trường THCS, 2 trường THPT, 1 trung tâm kỹ thuật tổng hợp hướng nghiệp, 01 trung tâm dạy nghề.Bậc học Mầm non tỷ lệ trẻ 5 tuổi vào học Mẫu giáo đạt 100%, tỉ  lệ học sinh hoàn thành chương trình tiểu học hàng năm trên 99%, hoàn thành chương trình THCS trên 97%. 

        Đặc biệt ngôi trường 31 năm tuổi – THPT Đạ Huoai – đã vươn mình mạnh mẽ khi trở thành cánh chim đầu đàn cho ngành giáo dục ở huyện Đạ Huoai với những thành quả đáng ghi nhận trên tất cả các mặt: nhiều năm liền giữ vững danh hiệu trường tiên tiến xuất sắc, Chị bộ nhà trường luôn đạt danh hiệu trong sạch vững mạnh, đội ngũ nhà giáo đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu và bảo đảm các yêu cầu về phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn, tỉ lệ tốt nghiệp THPT những năm gần đây luôn đạt trên 95%. Trường THPT Đạ Huoai còn là một trong những chiếc nôi ươm mầm học sinh giỏi quốc gia của tỉnh Lâm Đồng.

       Những kết quả đạt được của Giáo dục Đạ Huoai là cả hành trình nỗ lực, vượt khó của những giáo viên trên vùng đất cao nguyên này. Có thể  phía trước vẫn còn rất nhiều khó khăn nhưng với tình yêu nghề, sự nỗ lực bám trường, bám lớp của mỗi thầy cô giáo, hàng ngàn học sinh ở vùng đất khó đã biết thêm cái chữ, tiếp thu được tiến bộ khoa học kỹ thuật… Và hạnh phúc nhất đối với các thầy cô giáo ở Đạ Huoai là cái chữ sẽ “bám rễ” sâu vào mỗi gia đình để ám ảnh về một vùng đất nghèo có tới 60% thanh niên trong độ tuổi lao động làm việc ở các khu vực kinh tế nông nghiệp hầu hết chưa qua đào tạo sẽ được xóa tan đi bởi ngày càng nhiều những kĩ sư, bác sĩ, giáo viên… sẽ trở về địa phương công tác.

       Đêm đại ngàn mênh mông, phố núi không còn u tịch bởi các ngọn đèn cao áp giăng khắp các cung đường. Phố núi chưa sầm uất như các thị trấn miền xuôi nhưng niềm tin đã thắp lên trên đất này, con chữ đã nở hoa và một tương lai về phố thị cao nguyên trù phú chắc cũng sẽ không còn xa nữa.

·        Ý thơ Y Phương.

·     

Nguyễn Thị Việt Hà

P/s: Bài đã dùng trên Thế Giới Mới