CHỢ NGƯỜI HIỀN

( Tác phẩm đạt giải 3 cuộc thi ĐỜI CHỢ VÀ TÔI do báo Tuổi Trẻ tổ chức )

Mẹ gọi cái chợ làng Dục Quang quê tôi là chợ người hiền. Chợ họp trên mảnh đất trống trước đình làng vào mỗi buổi sớm mai, bán những thứ rau trái quen thuộc nhà quê: mớ rau dền, rau muống, rau đay… xanh mướt cùng mấy thứ củ quả mùa nào thức nấy, ăn vừa tươi ngon mà không phải lo chuyện phân hóa học với thuốc sâu. Nhiều người đi chợ chỉ để bán mớ tôm cá tươi rói vừa đánh ngoài đồng vể hay quả trứng, con gà, con vịt đến lứa. Chợ hấp dẫn nhất là mấy hàng bún riêu cua thơm lựng nghi ngút khói, hay mấy mẹt bánh đúc dẻo thơm, bánh giò nóng hổi, bánh đa cong mình  nẩy bồng lên trên bếp than nóng. Lặng lẽ hơn là dãy hàng bán thúng, mủng, dần, sàng… đan cài với hàng bán chiếu, bán trầu cau, vỏ chay…

Người bán và người mua hầu như là người làng hoặc cùng xã nên bán buôn thân tình. Mẹ tôi nói nếu người bán nói thách lên ít đồng cũng để níu người mua nói thêm vài tiếng chuyện rồi chẳng kịp để ngã giá đã tự hạ giá như cái cớ để tình cảm thêm mặn nồng. Nhỡ hôm nay có cô hàng cá hay anh thợ vá dép vắng mặt người dân quê lại bồn chồn hỏi thăm nhau. “ Người ta đi chợ đâu chỉ để mua, để bán mà còn tìm chút ấm áp quê kiểng, chia ngọt sẻ bùi. Có người cả đời gắn với mớ rau con cá ở cái chợ quê này mà nuôi nấng con cái thành tài con ạ. Chợ người hiền là vì thế….”, giọng mẹ nghèn nghẹn khi vừa thầm thì với tôi vừa cân bún bán. Thúng bún tươi của mẹ gần cô hàng gạo nơi đầu chợ. Tôi hay theo mẹ vào những ngày chủ nhật phụ bán ít rau thơm trong vườn, hay mớ tép mẹ lặn lội đánh dậm. Mẹ làm luôn tay, chẳng khi nào nghỉ, hết chợ xa lại chợ gần, ruộng vườn rau củ luôn tươi tốt. Chừng đêm, mẹ xay gạo, mẹ không cho đứa nào phụ, mẹ làm một mình, ôm hết nhọc nhằn vào người để chúng tôi yên tâm học hành. Bóng mẹ in trên vách lầm lũi, cô đơn dưới ánh đèn dầu nâu vàng. Ngày ấy trong giấc mơ tôi có tiếng cối đá xay gạo xuyên đêm, có đôi tay sạm nắng đầy những vết chai sần vắt mạnh bột chảy thành dòng qua khuôn xuống nồi nước đang sôi réo, cuộn xoáy. Những sợi bún trắng mịn, dẻo theo đà xoáy tròn ấy mà chảy không dứt … Bún mẹ làm rất ngon, cân tươi tỉnh nên bán chạy, hết sớm. Tháng ba hoa gạo đỏ, mỗi buổi tan phiên chợ xa, mẹ hay đứng nghỉ dưới gốc gạo cổ thụ, mắt nhìn về phía con đường ngược về phương Nam trông đợi điều gì mà chị em tôi gặng hỏi mãi mẹ mới nói: “ Mẹ đợi cha, biết đâu hôm nay cha về…”.

Mẹ tôi gánh bún nặng vào mỗi buổi sớm mai ra “ Chợ người hiền” đầu làng. Gánh bún nửa thế kỉ đời người qua bao nhiêu thăng trầm, mẹ một mình âm thầm chịu đựng, nhẫn nhục, tín thác…gánh nắng mưa, nhọc nhằn, vất vả, nợ nần, khó nhọc, muộn phiền, mồ hôi, nước mắt… suốt dòng năm tháng để ba chị em tôi nên người như hôm nay.

Nguyễn Thị Việt Hà